...:::islamoFBulgaria.NeT:::...
ИСЛЯМ НА ДРУГИ ЕЗИЦИ => ÒÓÐÑÊÈ - TÜRKÇE => : Efsane 18 2010, 21:25:49
-
Guslün farzlarý
Sual: Dört mezhebe göre, guslün farzlarý nelerdir?
CEVAP
Hanefî’de:
1- Aðzýn içini yýkamak,
2- Burnun içini yýkamak,
3- Bedenin her yerini yýkamak. [Göbek içini, býyýk, kaþ ve sakalý ve altlarýndaki derileri ve baþtaki saçlarý yýkamak farzdýr. Gözleri ve kapalý küpe deliðini yýkamak gerekmez.]
Mâlikî’de:
1- Niyet,
2- Bedenin her yerini yýkamak,
3- Delk,
4- Müvalat,
5- Saçlarý hilâllemek.
Þâfiî’de:
1- Niyet,
2- Bedenin her yerini yýkamak. [Bazý kitaplarda, Þafii’de guslün farzý üçtür deniyor. Bedendeki necaseti temizlemeyi de ekliyorlar. Beden yýkanýnca, necaset de temizlenmiþ olacaðý için, guslün farzýna iki denmesinin mahzuru olmaz.]
Hanbelî’de: Guslün farzý birdir, bu da bütün vücudu yýkamaktýr. Bu, guslün rüknüdür. Yani guslün içindeki farzdýr. Gusle baþlarken, niyet etmek ve Besmele çekmek de farzdýr. Aðzýn ve burnun içi, bedenin dýþý sayýldýðý için, buralarý da yýkamak farzdýr. Bunlar da ilave edince, guslün farzý 5 oluyor:
1- Niyet etmek,
2- Besmele çekmek,
3- Bedenin her yerini yýkamak,
4- Aðzýn içini yýkamak,
5- Burnun içini yýkamak.
Gusülde gargara
Sual: Gusülde, gargara þart mýdýr? Burna çok su çekerek, yanma hissedilmesi gerekir mi?
CEVAP
Hayýr, öyle bir þart yoktur. Gargara yapýlmasý abdestte de, gusülde de farz deðil, sünnettir. Oruçluyken gargara yapýlmasý ise mekruhtur. (S. Ebediyye)
Sünnet üzere gusletmek
Sual: Sünnet üzere nasýl gusledilir?
CEVAP
Gusletmek çok kolaydýr. Aðzýný ve burnunu suyla yýkayýp, denize veya göle girip çýkan yahut duþ altýnda bütün vücudunu ýslatan gusletmiþ olur. Önce abdest alýp, sonra bütün vücut yýkanýrsa sünnete uygun olur. Gusletmek için niyet, Hanefi’de sünnet, diðer mezheplerde farzdýr. Guslederken niyeti unutanýn da guslü geçerli olur.
Guslederken besmele okunur. Hatta kelime-i þehadet de getirmek iyi olur. Sünnet üzere gusül abdesti almak için, önce, temiz olsa bile, iki eli ve avret yerini yýkamalýdýr. Sonra bedeninde necaset varsa yýkamalý, sonra, gusle niyet ederek tam bir abdest almalý. Sonra bütün bedene üç defa su dökmelidir. Önce üç defa baþa, sonra üç defa sað omuza, sonra üç defa sol omuza dökmeli, her döküþte, o taraf tamam ýslanmalý. Birinci dökmede ovmalýdýr. Gusülde, bir organa dökülen suyu, baþka organlara akýtmak caiz olup, orasý da temizlenir; çünkü gusülde bütün beden, bir organ sayýlýr. Abdest alýrken bir organa dökülen suyla , baþka organ ýslanýrsa, yýkanmýþ sayýlmaz. Gusül tamam olunca, tekrar abdest almak mekruhtur. Gusül ederken abdesti bozulursa, gusle zararý olmaz, fakat namaz kýlmak için bir daha almak lazým olur.
Guslederken sabunlanmak, keselenmek uygun olmaz. Kirden yýkanma iþini ya gusülden sonra yapmalý veya önce yapmak gerekir. Ýkisinin ayný anda yapýlmasý uygun olmaz. Gusülde fazla su harcanmýþ olur, mekruh olur. Maliki’deyse muvalata yani aralýksýz yýkamaya mani olursa gusül geçerli olmaz.
Banyoya girince önce gusledilir. Sonra kir için yýkanýlýr. Kir için yýkanýrken ihtiyaç kadar fazla su sarf etmenin mahzuru olmaz.
Gusül abdesti alýrken, namaz abdesti bozacak haller olursa (mesela kan çýksa, yellenilse, idrar çýksa vs.) gusle kalýnan yerden devam edilir, abdesti bozan þey guslü bozmaz. Sadece bu abdestle namaz kýlýnmaz, sonra namaz abdesti almak gerekir.
Gusül ve israf
Sual: Abdestte ve gusülde, gereðinden fazla su kullanmak israf mýdýr?
CEVAP
Evet. Yalnýz, gusletmeden önce veya sonra, kirlerden temizlenmek için yýkanmanýn mahzuru yoktur.
Vesvese
Sual: Vesveseli biriyim. Dikkat etmeme raðmen, abdestte gusülde kuru yerim kalmýþsa yahut secde-i sehv yapýlacakken unutmuþsam, buna benzer baþka þeyleri unutmuþsam, oruçlu iken unutup yiyip içmiþsem, unutarak namaz vaktini çýkarmýþsam, sonra da hatýrlamadýðým için kaza etmemiþsem, ahirette benim halim nice olur?
CEVAP
Dinimizde unutmak özürdür. Unutarak yiyip içmek orucu bozmaz, kaza da gerekmez. Unutarak namazýn kazaya kalmasý da günah olmaz.
Abdestte, gusülde kuru yer kalmýþsa, bilmediðiniz için hiç mahzuru olmaz. Acaba kuru yer kaldý mý diye defalarca yýkamak gerekmez. Bunlar vesvesedir, vesvese ise günahtýr.
Guslederken konuþmak
Sual: Guslederken konuþmakta mahzur var mýdýr?
CEVAP
Guslederken konuþmamak sünnettir. Ýhtiyaç yokken konuþmamalýdýr.
Baþka yerde almak
Sual: S. Ebediyye’de, (Guslettikten sonra, tekrar abdest almak mekruhtur. Abdest bozulmadan, baþka yerde almak caizdir) deniyor. Baþka yerde almaktan maksat nedir?
CEVAP
Guslettiði yerde deðil de, baþka yerdeki lavaboda abdest almak demektir. Böyle olursa, mekruh olmaz.
Gusülden sonra ayaklarý yýkamak
Sual: Gusülden sonra ayaklarý tekrar yýkamak gerekir mi?
CEVAP
Eðer ayaklarýn altýnda su toplanýyorsa, çýkarken ayaklarý tekrar yýkamak gerekir. Su toplanmýyorsa tekrar yýkanmaz.
Maliki’ye göre guslederken
Sual: Maliki mezhebini taklit eden erkek, guslederken önce avret yerlerini yýkasa sonra, bir daha ön avret yerine hiç dokunmasa, abdest alýp guslettikten sonra, bu gusül abdestiyle namaz kýlabilir mi?
CEVAP
Kýlabilir. Guslederken, ön avret yerine, abdestten sonra dokunulmazsa, abdesti bozulmaz. Avret yerine dokunmak, gusle zaten zarar vermez; yani dokunulsa bile, gusle devam edilir. Sonra, namaz kýlmak için, sadece namaz abdesti almasý yeterli olur. Kadýnlarýn ise, avret yerlerine dokunsalar da, abdestleri bozulmaz.
Guslü geciktirmek
Sual: Yatsýyý kýldýktan sonra cünüp olan, ne vakte kadar cünüp dursa günah olmaz?
CEVAP
Yatsý namazýný kýldýktan sonra cünüp olanýn sabah namazýna kadar guslünü tehir etmesi caizse de hemen yýkanmasý elbette çok iyi olur. Ýmam-ý Gazali hazretleri, (Cünüp olup gusletmeden bir namaz vaktini geçirene, ateþten gömlek giydirilecektir) buyuruyor. Namaz kýlan ve kýlmayan herkes, bir namaz vaktini cünüp geçirirse, çok azap görür. Mesela, öðle ezanýndan sonra cünüp olanýn öðle namazýný kýlmamýþsa, ikindi vaktine öðleyi kýlacak kadar zaman kalýnca gusletmesi farz olur. Farzý yapmak çok sevap, yapmamak büyük bir günahtýr. Hadis-i þeriflerde buyuruldu ki:
(Cünüp olunca, çabuk gusletmeli! Çünkü kiramen kâtibin melekleri, cünüp gezenden incinir.) [Ey Oðul Ýlmihali]
(Canlý resmi, köpek ve cünüp bulunan odaya rahmet melekleri girmez.) [Nesai]
(Cünübe, sarhoþa rahmet meleði yaklaþmaz.) [Bezzar]
(Gusletmek için kalkana, üzerindeki kýl sayýsýnca sevap verilir, o kadar günahý affolur, Cennetteki derecesi yükselir. Guslü için ona verilecek sevap, dünyada bulunan her þeyden daha hayýrlý olur. Allahü teâlâ meleklerine, "Bakýn bu kulum, gece üþenmeden kalkýp emrime uymak için guslediyor. Þahit olun ki, bunun günahlarýný af ve maðfiret eyledim" buyurur.) [Gunye]
Guslü terk eden
Sual: Guslü terk eden dinden çýkar mý?
CEVAP
Guslü terk eden dinden çýkmazsa da büyük günah iþlemiþ olur. Gusülsüz gezen, namaz kýlamaz. Namaz kýlmamak insaný küfre sürükleyen büyük günahlardandýr. Böyle bir kimsenin de imanýný kaybetmesi çok kolay olur. Onun için guslü geciktirmemelidir! Hadis-i þerifte buyuruldu ki:
(Allahü teâlâ buyuruyor ki: Þu üç þeye devam eden, gerçek dostumdur. Bunlarý terk eden de, gerçek düþmanýmdýr. Bu üç þey, namaz, oruç ve cünüplükten gusüldür.) [Beyheki]
Allahü teâlânýn düþmaným dediði ve rahmet meleklerinin uzak durduðu bir kimsenin evinde huzur, bereket diye bir þey kalýr mý?
Gençler ve gusül
Sual: Sabah ihtilam olarak kalktýðýmda gusül almam gerekiyor. Fakat okula geç kalmamak için guslü namaz vakitleri geçse dahi okuldan geldikten sonra almam mümkün mü?
CEVAP
Ýki dakikada gusletmek mümkündür. Namaz vakitlerini cünüp geçirmek haramdýr. Namaz kýlmamak da ayrýca haramdýr. Çifte haram iþlemek daha büyük günahtýr.
Cünüp gezmek
Sual: Annemle babam, benim sýk sýk banyo etmeme mani oluyorlar. Cünüp geziyorum. Cünüp ölen, kâfir olarak mý ölür?
CEVAP
Cünüp gezmek büyük günahsa da, cünüp gezerek günah iþleyene kâfir denmez. Namaz kýlmamak çok büyük günahtýr. Cünüp gezen, namaz da kýlamaz. Uygun bir þekilde yýkanmanýzýn gerektiðini bildirmeniz gerekir.
Hayzý biten kadýn
Sual: Sabah güneþ doðunca hayzý biten kadýn, öðle namazýna kadar guslü geciktirebilir mi?
CEVAP
Hayzý biten kadýn cünüp olur. Öðle namazýný vaktinde kýlacak kadar guslü geciktirmesi caiz olur; fakat ilk fýrsatta gusletmesi iyi olur. Çünkü bir hadis-i þerif meali þöyledir:
(Cünüp olunca, çabuk gusledin; çünkü kiramen kâtibin melekleri, cünüp gezen kimseden incinir.) [Ey Oðul Ýlmihali]
Cünüpken ölmek
Sual: (Cünüpken ölen kâfir olarak ölür) deniyor. Böyle bir þey var mýdýr?
CEVAP
Hayýr, öyle bir þey yoktur. Eshab-ý kiramdan Hanzala hazretleri, gusletmeye vakit bulamadýðý için, Uhud savaþýnda cünüp olarak þehid olmuþ, melekler yýkamýþtý. Bunun için (Gasil-ül-melaike) ismi ile þereflenmiþti. Meleklerin yýkadýðý, guslettirdiði zat demektir.
Cünüp neler yapamaz
Sual: Cünüp kimse neler yapamaz?
CEVAP
Cünüp kimse, Besmele çeker, dua okur, la ilahe illallah diyerek zikir çeker, salevat okur. Hatta Fatiha, Rabbena âtina gibi âyetleri dua niyetiyle okuyabilir. Mushafý tutamaz, ezbere de olsa Kur’an-ý kerim okuyamaz. Camiye giremez. Kasýklarý týraþ etmesi, saç, týrnak kesmesi, mekruh olur. Hayzlý iken, bunlar mekruh deðildir.
Cünüpken yiyip içmek ve emzirmek
Sual: Cünübün bir þey yiyip içmesi sokaða çýkmasý, cünüp kadýnýn çocuðunu emzirmesi uygun mudur?
CEVAP
Aðzýný yýkadýktan sonra yiyip içmesi caizdir. Sokaða çýkmak da caizdir. Kadýn göðsünü yýkadýktan sonra çocuðunu emzirebilir. Namaz vakti çýkmadan önce yýkanmalýdýr. Daha fazla cünüp durmak haramdýr. Namaz kýlan ve kýlmayan herkes, bir namaz vaktini cünüp geçirirse, çok azap görür.
Cünübün yiyip içmesi
Sual: Cünüp olanýn, elini ve aðzýný yýkamadan yiyip içmesi caiz midir?
CEVAP
Tenzihen mekruhtur. Yýkadýktan sonra yiyip içmesi mekruh olmaz; fakat mecbur kalmadýkça yine de cünüpken yiyip içmemelidir.
Cünübün teri ve meni
Sual: Ýhtilam olunca veya eþiyle beraber olduktan sonra, üstündeki bütün elbiseleri çýkarýp yýkamak gerekir mi? Cünüp iken ter bulaþan elbiselerle namaz kýlýnýr mý?
CEVAP
Cünübün teri necis deðildir. O elbiselerle namaz kýlýnýr.
Meni, Hanefi’de necis, diðer üç mezhepte temizdir. Maliki’de, bir kavle göre meni necistir.
Ýhtilam olan kimse, elbiselerin tamamýný çýkarmasý gerekmez, sadece meni bulaþan yeri yýkamasý kâfi gelir. Meni kurumuþsa, ufalanýrsa temizlenmiþ olur. O elbiseyle namaz kýlýnabilir.
Cünüplük ve vesvese
Sual: Cünüp olunca, bir þeye dokununca onun pis olacaðýný zannediyor, bu yüzden sýkýntý çekiyorum. Bu vesvese mi?
CEVAP
Evet, vesvesedir. Cünüp kimse nereye dokunursa dokunsun pis olmaz.
Mescid olarak kullanýlan oda
Sual: Evde mescid olarak kullanýlan odaya girerken itikâfa niyet edilebilir mi? Buraya cünüp girebilir mi?
CEVAP
Mescid olarak kullanýlan odaya girerken itikâfa niyet edilebilir. Buraya cünüp de girebilir. Halbuki mescidlere cünüp girilmez.
Cünübün selam vermesi
Sual: Cünüp kimse selam verebilir mi ve verilen selamý alabilir mi?
CEVAP
Elbette, selam verip alabilir. Hiç mahzuru olmaz. Selam güzel bir duadýr. Cünüp kimse, Kur’an-ý kerimden sure ve âyet okuyamaz; fakat her çeþit duayý okuyabilir, her çeþit zikri çekebilir, hatta Fatiha ve Rabbenâ âtinâ gibi dua âyetlerini, sadece dua niyetiyle okuyabilir.
Guslü gerektiren ve gerektirmeyen hâller
Sual: Guslü gerektiren haller nelerdir?
CEVAP
Guslü gerektiren haller þunlardýr:
1- Hayz veya lohusalýk hali bitince yahut cünüp olunca gusletmek farzdýr. Hayz bitince, cünüp de olursa, ikisi için bir gusül yetiþir. Kadýn cünüp iken hayz görürse, isterse hemen gusleder, isterse hayz bitene kadar bekler, sonra ikisi için bir defa gusleder.
2- Zekerin [penisin] ucu, sünnet derisi altýndaki yuvarlak kýsým, ferce [hazneye] girince, meni gelmese de, erkek de, kadýn da cünüp olur. Yuvarlak kýsým girmezse, cünüp olmaz.
3- Erkekte koyu beyaz ve kadýnda akýcý sarý meni, yerinden þehvetle kopup çýkarsa cünüp olunur.
4- Ýhtilamla yani rüyada þehvetlenip uyandýðý zaman, meni akmýþ olduðunu gören erkek ve kadýn cünüp olur. Rüyada iliþkide bulunduðunu görür, fakat uyanýnca meni akmamýþsa, meni yoksa gusletmez. Bazý âlimler kadýnýn menisi içeri akar, ihtiyaten yýkanmasý iyi olur demiþlerdir.
5- Þehvetle yerinden ayrýlan meni, idrar yolunda kalýp, daha sonra buradan, þehvetsiz de çýksa, gusletmek gerekir. Ýdrar yaptýktan veya bir müddet uyuduktan sonra çýkarsa gusül gerekmez.
6- Ýstimna [mastürbasyon] guslü gerektirir.
7- Cünüp olup, idrar yapmadan guslettikten sonra meninin geri kalan kýsmý, þehvetsiz aksa, tekrar gusletmek gerekir. Bunun için, gusülden önce idrara çýkýp, idrar yolunda kalmýþ olan meni parçasýný çýkardýktan sonra gusletmek lazýmdýr.
8- Zekerin ucu, kadýnýn veya erkeðin dübürüne girince, meni aksa da, akmasa da, her ikisine gusletmek farz olur. Hayz halinde de, temiz iken de kadýna dübüründen yaklaþmak haramdýr. Büyük günahtýr. Livata veya cinsi sapýklýk denilen oðlan kirletmek daha büyük günahtýr. Hayvana tecavüz edene de gusül gerekir. Çok çirkin ve büyük günahtýr.
9- Ýhtilam olduðunu hatýrlamadan, meni görenin, gusletmesi lazýmdýr. Uyanýp, çamaþýrýnda meni gören, ihtilam olduðunu hatýrlamasa da gusleder. Mezi sansa ihtiyaten gusleder.
10- Kadýn, kocasýný düþünürken, þehvetle titremeden sonra sarýmtýrak bir akýntý gelirse, gusül gerekir.
Guslü gerektirmeyen hâller
Sual: Guslü gerektirmeyen haller nelerdir?
CEVAP
Halk arasýnda guslü gerektirdiði sanýlan bazý hâller, guslü gerektirmez. Guslü gerektirmeyen haller:
1- Bir erkek, bir kadýný yahut bir erkeði çýplak görse, gusül gerekmez. Bakarken þehvetlenip meni gelirse gusül gerekir, mezi gelirse, yine gusül gerekmez.
2- Bir kadýn, kendi kocasýný veya bir kadýný çýplak görse gusül gerekmez.
3- Karý-koca oynaþýrken, çýplak resme bakarken veya düþünürken mezi gelse, fakat meni gelmese gusül gerekmez.
4- Ýdrar yaptýktan sonra veya büyük abdestten sonra gelen yapýþkan prostat sývýsý ve vedi guslü gerektirmez.
5- Aðýr bir þey kaldýrmak veya bir yerden düþmek gibi bir sebeple meni çýkýnca, Þafii’de gusül lazým olur, diðer üç mezhepte lazým olmaz.
6- Ýhtilâm olduðunu hatýrlayan, uyanýnca çamaþýrýnda meni görmezse gusletmesi gerekmez. Ýhtilam olan, uyanýnca, yatakta, elbise veya bacaðýnda yaþlýk görürse, bunun mezi denilen beyaz akýcý sývý olduðunu anlarsa veya uyanýk iken mezi akarsa, gusül gerekmez.
7- Cünüp olup guslettikten sonra, kadýndan kocasýnýn menisi çýksa gusül gerekmez.
8- Kadýn veya erkek, etek [kasýk] týraþý olsa gusül gerekmez.
9 - Kadýnlarýn süründüðü kokuyu erkekler koklarsa, koku sürünene de, koklayana da gusül gerekmez. Abdesti bile bozmaz. Ancak bayanlarýn kocalarýndan baþka kimseler için koku sürünmesi caiz deðildir.
10- Cünüpken giyilen kýyafeti, üstünde necaset yoksa, tekrar giymekte ve o elbiseyle namaz kýlmakta mahzur yoktur.
Meni, vedi, mezi nedir?
Sual: Meni, vedi, mezi, prostat salgýsý nedir? Guslü gerektirir mi?
CEVAP
Meni, cinsel iliþki veya mastürbasyon sonunda haz ve heyecanla gelen yapýþkan sývýdýr. Erkek menisine sperm denir. Kadýndan gelen meni sarýmtýraktýr.
Vedi, idrardan sonra çýkan beyaz, bulanýk, koyu, yapýþkan bir sývýdýr.
Mezi, zevk zamanýnda çýkar. Þehvetlenince, açýk resimlere bakýnca veya þehvetle öpüþünce ve sürtününce veya böyle þeyler düþününce gelen birkaç damla renksiz yapýþkan sývýdýr.
Prostat salgýsý, genelde idrardan sonra gelen, koyu, yapýþkan bir sývýdýr.
Þehvetle gelen meni hariç, hiçbirisi guslü gerektirmez. Kadýnlarda meni gelmesi daha zor olur. Meni gelmez de, mezi denen akýcý sývý gelirse gusül gerekmez. Meni, titreyerek gelir, kasýlmalar olur. Gelenin mezi mi, yoksa meni mi olduðu bu þekilde de, anlaþýlabilir.
Meni gelmezse
Sual: Prostat ameliyatý oldum. Sperm torbacýklarýmý aldýklarý için testislerde sperm birikemiyor. Eþimle beraber olduðum zaman sperm gelmiyor. Rüyada ihtilam oluyorum; ama dýþarý bir akýntý çýkmýyor. Bazen herhangi bir sebep olmadan idrarda koyu bir akýntý görüyorum, acaba sperm mi diye merak ediyorum. Cünüp oluyor muyum, gusletmem gerekiyor mu?
CEVAP
Eþle beraber olunca sperm gelmese de, yine gusül gerekir. Rüyada ihtilam olunca dýþarý bir akýntý çýkmamýþsa, gusül gerekmez. Gusül için meninin þehvetle dýþarý çýkmasý gerekir. Meni herhangi bir sebeple þehvetsiz çýksa Hanefi’de gusül gerekmez. Ýdrarda görülen prostat sývýsý olabilir. Tahlil ettirmek iyi olur. Meni bile olsa, þehvetsiz gelince guslü gerektirmez. Eðer þehvetle yerinden kopup, daha sonra þehvetsiz olarak çýksa, gusül gerekir.
Meni görülmezse
Sual: Ameliyatla meni kanalý idrar torbasýna baðlandý. Ýhtilamda meni idrar torbasýna akarmýþ. Ýdrarda meni göremiyorum. Gusül lazým mý?
CEVAP
Meni görülmezse gusül gerekmez.
Muayene olunca
Sual: Kadýn, kadýn hastalýklarýndan dolayý, erkek doktora, rahminden muayene olsa, gusletmesi gerekir mi? Ültrasonla muayene olunca gusül gerekir mi? Kadýn ön veya arkasýna parmak sokunca gusletmesi gerekir diyenler var, gerekmez diyenler var. Hangisi doðrudur?
CEVAP
Ýkisi de doðru sayýlmaz, açýklamaya ihtiyaç vardýr. Ýçeri parmak girince, lezzet duymazsa gusül gerekmez. Lezzet duyarsa gusül gerekir. Lezzet almak, þehvet duymak demektir. Seadet-i Ebediyye’de Redd-ül-muhtar’dan alarak diyor ki:
Çocuk zekeri, hayvan zekeri, ölü zekeri, zeker gibi her þey veya parmak kullanýnca içeri girdiði zaman, lezzet duyarsa, gusletmesi lazým olur. Lezzet duymazsa, gusletmesi iyi olur.
Cünübün âdet görmesi
Sual: Cünüp kadýn, hayz olursa yýkanmasý gerekir mi?
CEVAP
Yýkanmasý þart deðildir. Cünüp iken týrnak ve saç kesmesi mekruh, hayzlý iken mekruh deðildir. Bunun için yýkanmasý iyidir.
Doðum yaptýrmak
Sual: Erkek veya bayan kadýn doktoru veya ebe, Ramazanda, abdestli iken bir kadýna doðum yaptýrsa, doktorun orucu, guslü veya abdesti bozulur mu?
CEVAP
Hanefi mezhebindeki kadýn doktorunun veya ebenin, Ramazan-ý þerifte doðum yaptýrmakla orucu, abdesti ve guslü bozulmuþ olmaz. Zaruretsiz erkek doktora doðum yaptýrmak caiz olmaz.
Bir kere gusledilir
Sual: Hayzý bittiði halde, gusletmeden beyiyle beraber olup yatan, sonra rüyada ihtilam olan, yani gusletmeden önce, iki kere daha cünüp olan, þimdi, kaç kere gusletmesi gerekir?
CEVAP
Kaç kere cünüp olunursa olsun, bir kere gusletmek yeterli olur. Namaz vakti çýkmadan, hemen gusledilmesi gerekir. Namaz kýlmadan vakit çýkarsa, namazýný kazaya býraktýðý için de, ayrýca büyük günah olur.
Tuðla eriyinceye kadar
Sual: Livata yapýnca veya Çingene’yle zina edince, tuðla eriyinceye kadar yýkanmak mý gerekir?
CEVAP
Hayýr, öyle bir þey yok, hurafedir. Livata ve zina, büyük günahsa da, bir kere gusleden temiz olur.
Livata, erkeðin erkekle iliþkiye girmesi;
Zina, erkekle kadýnýn nikâhsýz olarak cinsel iliþkide bulunmasý demektir.
Müslüman olunca
Sual: Bir gayrimüslim, Müslüman olunca, gusletmesine gerek var mý?
CEVAP
Cünüp olduktan sonra yýkanmýþsa, Müslüman olunca gusletmesi müstehabdýr. Cünüp kâfir, kir için yýkanmýþsa cünüplüðü de kalmaz; çünkü Hanefi’de gusülde niyet farz deðildir. Yýkanmakla gusletmiþ olur. Cünüp olduktan sonra yýkanmamýþsa, Müslüman olunca gusletmesi farzdýr. (Ý. Ahlaký)
Hastanýn guslü
Sual: Trafik kazasý geçirmiþ, bacaklarý kýrýk ve kalkamayan biri nasýl gusleder?
CEVAP
Abdest uzuvlarýndan [organlarýndan] hepsinin yarýdan çoðu veya dört abdest uzvundan ikisi saðlamsa, abdest alýp, yaralý yerleri mesh eder. Mesh zarar verirse, sargý üzerine mesh eder.
Abdest uzuvlarýnýn yarýdan çoðu yaralýysa teyemmüm eder. Teyemmüm edenin, bazý yerleri yýkamasý caiz deðildir.
Namaz abdestiyle gusül abdesti için teyemmüm aynýdýr.
Teyemmümü kendi yapamazsa baþkasýna da yaptýrabilir.
Alçýlý kol
Sual: Kolu alçýda olan nasýl abdest alýr, nasýl gusleder?
CEVAP
Alçýlý koluna su geçmesi gerekmez. Alçýnýn üzeri veya sargýnýn üzeri mesh edilir.
Nezleyken
Sual: Nezleyken burun delikleri kapalý oluyor. Gusle mani olur mu?
CEVAP
Meþakkat olmayan miktarý temizlemek kâfidir.
Yýkanamayan
Sual: Salih bir tabibin yýkanmasýný yasakladýðý hasta, gusül için teyemmüm eder mi?
CEVAP
Evet.
Gusül için teyemmüm
Sual: Yurtta belli saatlerde sýcak su veriliyor. Sýcak su verilmediði zaman soðuk suyla da gusletme imkâný yok, çünkü banyolarý kilitliyorlar. Gusletmek için baþka imkân da olmadýðýna göre teyemmümle namaz kýlabilir miyiz?
CEVAP
Þehirde su bulamamak özür olmaz. Memba suyu alýp yine tuvalette falan yýkanýlýr. Teyemmüm için özür olmaz. Hiç su bulunmazsa, o zaman teyemmüm caiz olur.
Gusledemeyen
Sual: Bulunduðum yerde sýký disiplin var. Güneþ doðana kadar banyo açýlmýyor, gusledecek baþka yer de yoktur. Teyemmüm ederek namaz kýlýnabilir mi?
CEVAP
Tuvalette olsun gusle imkân bulunmazsa, teyemmüm ederek namaz kýlýnýr. Gusledince iade edilir.
Seferde hayzý biten
Sual: Seferde hayzý biten kadýn, gusletmek için uygun yer bulamazsa ne yapar?
CEVAP
Önce gusül için bütün imkânlarý araþtýrýr. Varsa kadýnlar hamamýna gider. Uygun birisine durumu anlatýr. Yine uygun yer bulamazsa, iki namazý cem etme imkâný varsa, guslünü tehir eder. Bu da mümkün olmazsa, gusül için teyemmüm eder ve suyla abdest alýp namazýný kýlar. Yolda, otobüste olup gusledecek yer bulamayan da, cem etme imkâný da yoksa mola yerinde teyemmüm eder.
Avret yerini açmak
Sual: (Gusletmek için, zaruret olunca erkek, erkekler arasýnda ve kadýn, kadýnlar arasýnda avret yerini açabilir) sözü doðru mudur?
CEVAP
Bu kavil zayýftýr. Gusül yerine teyemmüm etmek lazým olur. Çünkü Ýbni Abidin hazretleri buyuruyor ki:
Bir emri yapmak, bir haram iþlemesine sebep olursa, haramý iþlememek için, o emiri tehir etme imkâný yoksa terk edilir, yapýlmaz. (S. Ebediyye)
Gusülden sonra meni gelirse
Sual: Guslettikten sonra, menisi gelen erkeðin, tekrar gusletmesi gerekir mi?
CEVAP
Dört mezhebe göre de bildirelim:
Hanefi’de ve Hanbeli’de; þehvetle yerinden ayrýlan meni, herhangi bir sebeple þehvetsiz de çýksa, yine gusletmek gerekir. Bunun için gusletmeden önce bir miktar uyumak veya idrar yaparak, meni kalmýþsa, çýkarmak gerekir.
Þehvetle yerinden ayrýlan ve þehvetle dýþarýya atýlan bir meniden dolayý gusletmek gerekir. Þehvetle yerinden ayrýlýp, þehvet kesildikten sonra dýþarýya atýlan meniden dolayý da, imam-ý a’zamla imam-ý Muhammed'e göre, gusletmek gerekir. Fetva da böyledir. Ýmam-ý Ebu Yusuf'a göre gusül gerekmez. Bir zaruret veya ihtiyaç halinde Ýmam-ý Ebu Yusuf'un kavliyle amel etmek caiz olur. Mesela, misafirlikte veya soðukta gusletmesi zor olan kimse, rüyada ihtilam olurken uyanýp, hemen tenasül uzvunu tutarak meninin çýkmasýný önlese, þehveti geçtikten sonra, meni dýþarý çýksa gusül gerekmez.
Þafii’de; bevletmiþ yani idrar çýkarmýþ olsa bile, meni gelince tekrar gusletmesi gerekir; çünkü Þafii’de, ayrýlan meni, þehvetsiz de çýksa yine gusül lazým olur.
Maliki’deyse; bevletmemiþ olsa bile, gusülden sonra meni gelirse, tekrar gusletmek gerekmez; çünkü meni þehvetsiz çýkýnca, Maliki’de gusül gerekmez.
Fakat Maliki’yi taklit eden Hanefi cünüp olunca, kendi mezhebinden çýkmamýþ olduðu için, gusletmeden önce, bevlederek idrar yolundaki meniyi çýkarmasý gerekir.
Her gelen akýntýyý da meni sanmamalý. Özellikle, prostat sývýsý meni sanýlmaktadýr.
Cuma günü gusletmek
Sual: Cuma günü gusletmek vacip diyorlar. Bu konuda hadis de varmýþ. Doðru mu? Bir de Cuma gecesi cünüplükten gusleden de Cuma guslü sevabý alýr mý?
CEVAP
Hadis-i þerifleri, müctehid âlimlerin açýklamasý olmadan okumak yanlýþlýklara sebep olur. Cuma günü gusletmek müekked sünnettir. O hadis-i þerifin meali þöyledir:
(Cuma günü gusletmek vacibdir [yani lüzumludur].) [Buhari, Müslim, Ebu Davud, Ý.Ahmed, Ý. Mâlik, Taberani, Deylemi, Ý. Hibban, Ebu Nuaym]
Baþka bir hadis-i þerifin meali de þöyledir:
(Cuma günü gusletmek bana farz, size nafiledir [sünnettir].) [Deylemi]
Bu hadis-i þerif, önceki hadis-i þerifi açýklamaktadýr. Peygamber efendimizin farzdan baþka yaptýðý amellerin hepsine nafile denir. O iþlediði için bize sünnet oluyor. Beþ vakit namazýn sünnetleri ve diðer bütün sünnetler nafiledir.
Cuma günü gusletmek çok önemlidir. Resulullah efendimizin bu konuda birçok hadis-i þerifleri vardýr. Birkaçýnýn meali þöyledir:
(Cumaya gelen gusletsin!) [Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai]
(Cuma günü gusletmek, bir haftalýk günahlara kefarettir. Üç gün fazlasýyla.) [Taberani]
(Bir Cuma diðerine kadar, beþ vakit namaz da, diðer namaza kadar iþlenen günahlara kefarettir. Cuma guslü de öyledir. Cumaya gitmek için atýlan her adým, yirmi yýllýk amele bedeldir. Cumadan çýkýnca da, 200 yýllýk amel mükafatý verilir.) [Beyheki]
(Cuma günü gusledenin günahlarý affolur.) [Taberani]
(Cuma günü gusledenin günahlarý temizlenir, ona “Ameline yeniden baþla” denir.) [Deylemi]
(Cuma günü ehline yakýn olana iki sevap vardýr. Biri kendi, diðeri de eþinin guslünün sevabý.) [Beyheki]
(Kim Cuma günü gusledip, mescide erken gider, hutbeyi dinler ve sükût ederse, onun attýðý her adým için kendisine bir yýllýk [nafile] oruç ve bir yýllýk [nafile] namaz sevabý yazýlýr.) [Taberani]
(Cuma günü gusledip ilk saatlerde giden, bir deve kurban edip sadaka olarak daðýtmýþ gibi sevaba kavuþur. Daha sonra gelene bir inek; ondan sonra gelene bir koç, bundan da sonra gelene bir tavuk kesip sadaka olarak daðýtmýþ kadar sevap verilir. En son gelene de yumurta sadaka sevabý yazýlýr. Ýmam hutbeye çýkýnca, melekler de, sevap yazmayý býrakýp hutbeyi dinler.) [Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi, Nesai]
Cuma gecesi cünüplükten gusleden, Cuma guslü sevabýna kavuþur.
Bir iþ için üç niyet
Sual: Cünüp olan kimse, Cuma gecesi gusletse, ertesi günü ayný zamanda bayram olsa, bu kiþi, hem cünüplükten temizlenmeye, hem Cuma ve bayram guslüne niyet etse hepsi için ayrý sevaba kavuþur mu?
CEVAP
Evet, hepsine niyet edince hepsi için sevaba kavuþacaðý Nimet-i Ýslam kitabýnda yazýlýdýr.
(Cünüplükten yýkanana hiç sevab olur mu?) diyenler de çýkýyor. Cünüplükten gusletmek farzdýr. Farzý iþleyen çok büyük sevaba kavuþur. Bir hadis-i þerif meali:
(Cünüplükten gusledene, üzerindeki kýl sayýsýnca sevab verilir, o kadar günahý affolur, Cennetteki derecesi yükselir. Guslü için ona verilecek sevab, dünyada bulunan her þeyden daha hayýrlý olur. Allahü teâlâ meleklerine, “Bakýn, bu kulum, gece üþenmeden kalkýp, emrime uymak için guslediyor. Þahit olun ki, bunun günahlarýný af ve maðfiret eyledim” buyurur.) [Gunye]
Cuma günü için gusletmek sünnettir ve çok sevabdýr. Hatta bu guslün önemini bildiren hadis-i þeriflerden dolayý, farz diyen âlimler de vardýr. Ýki hadis-i þerif meali:
(Cuma guslü her müslümana vacibdir.) [Buhari, Müslim, Ebu Davud, Ý.Malik, Ý.Ahmed, Deylemi, Taberani, Ebu Nuaym]
(Cuma günü gusledenin günahlarý temizlenir, ona, “[Haydi, günahsýz olarak] ameline yeniden baþla” denir.) [Deylemi]
Gusülde niyet
Sual: Cünüp olduðunu unutan kimse, Cuma namazý için guslederse, temiz olur mu? Bu gusülle namaz kýlabilir mi?
CEVAP
Evet, temiz olur, çünkü Hanefî’de niyet farz deðildir, fakat farz sevabýna kavuþamaz. (S. Ebediyye)
Gusülden önce abdest almak
Sual: Guslederken önce abdest almanýn mantýðýný anlayamadým. Bir arkadaþýmýz da cünüp kimsenin abdest almasý gereksiz dedi. Cünüp iken, gusletmeden önce abdest almak lüzumsuz deðil mi?
CEVAP
Nakle itibar etmeden sýrf akýlla din olmaz. Gusletmeden önce abdest alýn diyenler akýlsýz mý oluyor? Nasýl gusletmek gerektiðini Peygamber efendimiz bildiriyor ve (Önce namaz abdesti alýn, sonra, vücudun her tarafýna su dökmek gerekir) buyuruyor. Akýlla bunun hikmetini anlayamasak da, mantýðýmýza uygun gelmese de, bildirilen emri aynen uygulamamýz gerekir. Hatta hemen gusletmeyen, namaz abdesti alýp öyle durmasý daha uygun olur. Abdest de alamayanýn, gusledene kadar, elini aðzýný burnunu yýkamasý iyidir.
Âiþe validemize, þöyle bir sual soruluyor:
(Resulullah efendimiz, cünüp iken, uyumak istediði zaman gusledip de mi uyurdu, yoksa gusletmeden mi yatardý?)
Hazret-i Âiþe validemiz cevaben buyuruyor ki:
(Çoðu zaman gusledip yatardý. Bazen de yalnýz abdest alýp yatardý.)
Soruyu soran kiþi, (Bu hususta bizi sýkýþtýrmayan Allahü teâlâya hamdü senalar olsun) dedi. (Müslim, Tirmizi, Nesai, Ebu Davud)
Yine buyurdu ki:
(Resulullah cünüp iken, yemek yiyeceði veya yatacaðý zaman abdest alýrdý.) [Buhari, Müslim, Tirmizi, Nesai]
Bir hadis-i þerif meali de þöyledir:
(Üç kiþiye rahmet melekleri yaklaþmaz: Kâfire, kadýnlara mahsus bir kokuyu sürünen erkeðe ve yemek veya uyumak istediðinde abdest almayan cünübe.) [Taberani]
Demek ki cünüp kimseye rahmet melekleri yaklaþmýyor. Abdest alana yaklaþýyor. Üstelik sünnete uymuþ oluyoruz. Cünüpken aðzýmýzý yýkamadan su içersek müstamel suyu içmiþ oluyoruz, mekruh oluyor; ama aðzýmýzý yýkarsak mekruh olmuyor.
Gusül suyundaki necaset
Sual: Denize veya göle girip, her tarafý ýslanan, gusletmiþ olur diyorlar. Ýhlas Kuzuluk Kaplýca Evlerinde, küvetteki suya girip çýkmakla da gusletmiþ oluyor muyum?
CEVAP
Önce genel bir bilgi verelim. Yüzeyi 23 metrekareden küçük olan havuza küçük havuz denir. Küvetler böyledir. 23 metrekareden büyük olanlarýna büyük havuz denir. Göl ve deniz 23 metrekareden büyük olduðu için büyük havuz hükmündedir.
Necaset, büyük havuza düþerse, pisliðin üç eserinden biri, yani rengi, kokusu veya tadý belli olmayan her tarafýndan abdest ve gusül caiz olur. Mesela göle idrar yapýlmýþsa, aþaðý tarafýnda bir eseri görülmezse caiz olur.
Laðýmlarýn aktýðý kýsýmlar gibi, necis olan yerler hariç, denizin her tarafýndan abdest alýnýr. Temiz olan denize veya göle girip çýkan, aðzýna ve burnuna su verince, gusletmiþ olur.
Yaðmurdan ýslanan da, aðzýna ve burnuna su verince, gusletmiþ olur.
Abdestte ve gusülde kullanýlan suya müstamel su denir. Müstamel su, Ýmam-ý a’zama göre kaba necasettir. Ýmam-ý Ebu Yusuf’a göre de hafif necasettir. Ýmam-ý Muhammed’e göre de temizdir; fakat hadesi temizleyici deðil, yani bu suyla tekrar abdest alýnmaz, gusledilmez ve içilmez.
Müstamel suyu temiz kabul eden âlimlere göre, küçük havuza, mesela küvete karýþan müstamel su miktarý, sudan çok veya eþitse, abdest ve gusül caiz olmaz. Ýçine su akmayan küçük havuzdan abdest alanýn, derisine deðen su miktarý, yarýsý olduðu ve havuza, az da olsa, necaset düþtüðü bilinmedikçe, buradan abdest almak caiz olur.
Her gün suyu deðiþtirilen küçük havuzda birçok kimse abdest alsa ve müstamel sular havuza tekrar düþse, abdest sahih olur; fakat bu havuza, pek az da necaset düþse, abdest almak caiz olmaz.
Bazý âlimlere göre, küçük havuza, bir uzuv sokulup yýkanýnca, bütün havuz, müstamel su olur. Bunun için, su bol olan yerlerde, uzuvlarý havuzda yýkamamalý, havuzdan avuçla su alýp, dýþarýda yýkamalýdýr! Suyu olmayan yerlerde caiz diyen âlimlere göre, havuzda abdest ve gusül alýnabilir.
Bütün âlimlere göre guslün sahih olmasý için, küvetteki suya girip yýkanmamalý, girilmiþse, o suyu boþaltmalýdýr! Tasla dökünerek veya duþla yýkanmalýdýr! Müstamel sular akýp gitmeli, bedene dökülmemeli. Dökülen yer olursa, orayý temiz suyla yýkamalýdýr!
Su necis olur mu?
Sual: Guslederken, guslettiðim suya bazen üstümden damla düþebiliyor. Bu su necis oluyor mu? Aldýðým gusül sahih midir? Cünüpken elimiz bu temiz suya girse, o suyla gusül caiz olur mu?
CEVAP
Abdest veya gusülde kullanýlan suya müstamel su denir. Temiz suya karýþan müstamel su miktarý temiz sudan azsa, bu suyla abdest ve gusül caiz olur. Mesela 5 litre suya 2 litre müstamel su karýþsa bununla abdest veya gusül sahih olur.
Müstamel suyun küçük havuza akmasý ve abdestsizin elini sokmasý da aynýdýr. Cünüp olan kimse veya kâfir, necaset bulaþmamýþ olan avucunu bir yere sokup su alsa veya kolunu sokup, içindeki tasý alsa, o yerdeki su dört mezhepte de pis olmaz. Necaset üzerinden akan suyun yarýdan fazlasý necasete temas ederse, bu su pis olur. Azý deðerse ve necasetin üç sýfatý suda bulunmazsa, pis olmaz. Müstamel su, Maliki’de hem temizdir, hem de temizleyicidir. Yani müstamel suyla abdest alýnýr ve gusledilir. (Menahic-ül ibad)
Küvete bevletmek
Sual: Yýkandýðýmýz küvetin içine küçük abdestimizi yapmakta mahzur var mýdýr?
CEVAP
Ýdrar toplanan yerde gusletmek ve gusledilen yere bevletmek caiz deðildir; fakat idrar toplanmayýp akar giderse, gusül caiz olur. Bir hadis-i þerif meali þöyledir:
(Yýkandýðýnýz yere bevletmeyin!) [Taberani] (Bevletmek, idrar çýkarmak demektir.)
Bir yerini yýkamayý unutan
Sual: Abdest alýrken veya guslederken, bir uzvu yýkamayý unutan, abdestten, gusülden sonra veya birkaç gün sonra hatýrlasa ne yapar?
CEVAP
Hatýrlayýnca, sadece yýkanmayan yeri yýkamasý yeter. Maliki’yi taklit edeninse, yýkamayý unuttuðu yeri hatýrlayýnca, hemen yýkamasý gerekir. Kýldýðý namazlarý iade etmesi gerekmez. Yýkadým mý, yýkamadým mý diye þüphe etse, vesvese olur, yýkamasý gerekmez.
Guslettikten sonra, bir yerinde zamk gibi su geçirmeyen bir madde gören, kaldýrýp altýný yýkasa yeterlidir. Yeniden gusletmeye gerek yoktur, Maliki’de de böyledir.
Yýkanmadýk yer kalýrsa
Sual: Maliki'yi taklit anlatýlýrken, (Gusülde veya abdestte yýkamadýk yer kaldýðýný bir ay sonra bile hatýrlayýnca, yalnýz orasýný yýkamak kâfidir. Hemen yýkamazsa, guslü veya abdesti bâtýl olur, fakat bir aydan beri kýldýðý namazlarý kaza etmesi gerekmez) deniyor. Bu durum, Hanefî mezhebinde olan birinin baþýna gelse, bir aylýk, hatta bir vakit namazý kýlmasý harac olacaðý için, Maliki'yi taklit ederek namazlarýný kaza etmemesi caiz olur mu?
CEVAP
Evet, caiz olur. Maliki'de olduðu gibi, o þekilde kýldýðý namazlarý kaza etmesi gerekmez.
Örülü saçý çözmeli mi?
Sual: Kadýnlarýn örgülü saçlarýný abdestte ve gusülde çözmeleri gerekir mi? Maliki’yi veya Þafii’yi taklit edenlerin durumu farklý mýdýr?
CEVAP
Hanefi mezhebinde þöyledir:
Abdestte; örgülerini çözmeden saçlarýný mesh edebilir. Sarkan saçlar mesh edilmez.
Gusülde; saçlarý örgülü kadýnýn, yalnýz saç diplerini ýslatmasý farzdýr. Örgülü saçýn dipleri ýslatýlabilirse, örgüyü yýkamak gerekmez. Saç dipleri ýslanmazsa, örgüyü açmak gerektir. Örülmemiþ saçlarýnsa, her tarafýný da yýkamak farzdýr. (Redd-ül muhtar)
Maliki mezhebinde þöyledir:
Abdestte; örülü saç çözülmez. Sarkan saçlar da mesh edilir.
Gusülde; saç dipleri ýslanmazsa, örgüyü açmak gerekir. Örülmemiþ saçlarýn her tarafýný da yýkamak farzdýr. Eðer sýk örülü saçýn diplerine su gitmezse, çözülüp her tarafýný hilallemek farzdýr. (El-mukaddemet-ül-izziyye)
Þafii mezhebinde þöyledir:
Abdestte; örgüyü çözmeden mesheder.
Gusülde; örgülü saçý çözüp, arasýný ýslatmasý farzdýr. (Ýslam Ahlaký)
Hanbeli mezhebinde þöyledir:
Abdestte; örgüyü çözmek gerekmez.
Gusülde; saç örgülerini çözmek, cünüplük için sünnet, hayýz için farzdýr. (Mezahib-i erbea)
Gusle ve abdeste mani olanlar
Sual: Gusle ve abdeste mani olan ve olmayan durumlar nelerdir?
CEVAP
Maddeler halinde bildirelim:
1- Burundaki kuru kir altýna ve diþlerin arasýnda ve diþ çukurunda bulunan yemek artýklarýnýn altýna su geçmezse, altý yýkanmazsa gusül caiz olmaz.
2- Deriye yapýþmýþ, hamur, mum, sakýz, katý yað, balýk pulu, çiðnenmiþ ekmek oje gibi su geçirmeyen þeylerin altýný yýkamak farzdýr.
3- Guslettikten sonra, bir yerinde zamk gibi su geçirmeyen bir madde gören, kaldýrýp altýný yýkasa yeterlidir. Yeniden gusletmeye gerek yoktur, Maliki’de de böyledir.
4- Kadýnlarýn taktýklarý spiral gusle mani deðildir.
5- Baþa saç ektirmek gusle mani deðildir. Altýndaki deriyi yýkamak yeterlidir.
6- Dövme yaptýrmak günahtýr. Ancak gusle, abdeste mani deðildir; çünkü dövme deri altýndan yapýlmaktadýr. Deri üstünden yapýlsa ve çýkmayan bir boya olsa, altýna su geçmezse, zamanla vücut onu atar. Onun için zamanla atan boya sürülmez. Peki çýkmayan yaðlý boya yapýlsa ne olur? Çýkmadýðý için zaruret olur ve yine gusle mani olmaz. Yani dövme kesinlikle gusle mani deðildir.
7- Küpe deliðinde, küpe yoksa ve delik açýksa kulaðý ýslatýrken, biraz ovunca delik ýslanýrsa, yetiþir, iplik takmak gerekmez. Küpe deliði kapanmýþsa, kapandýðý için mahzuru olmaz, deliði açmak gerekmez.
8- Kýna, mürekkep gibi boyalar gusle ve abdeste mani olmaz; çünkü altýna su geçirir. Fakat yaðlý boya, oje, zamk gibi þeyler altýna su geçirmediði için gusle ve abdeste manidir.
9- Saç boyalarý kýna gibidir, altýna su geçirir ve gusle mani olmaz.
10- Sývý yaðlarýn altýna su geçer. Yaðýn rengi kalsa da mahzuru yoktur. Gusle, abdeste mani deðildir. Ancak katý yaðlarýn altýna su geçmez.
Katran
Sual: Sigaranýn diþlerde býraktýðý katran gusle mâni midir?
CEVAP
Sigaranýn diþ diplerinde meydana getirdiði katran, sývý yaðlara dâhildir. Gusle mâni deðildir. Yýkanýnca boyasý kalýrsa, kýna gibidir, yine gusle mâni deðildir.
Eldeki zamk
Sual: Ele bulaþan zamk, abdeste ve gusle mani olur mu?
CEVAP
Kolayca çýkan kýsmý temizlenir. Zaruret olduðu için, kalanlar, abdeste ve gusle mani olmaz.
Sünnet derisi
Sual: Sünnet olmamýþ kimsenin, gusülde sünnet derisinin altýný, yýkamasý farz mýdýr?
CEVAP
Gusülde, sünnet derisinin altýný yýkamak farz deðil, müstehabdýr. (S. Ebediyye)
Lens
Sual: Göze lens takmak abdeste ve gusle mani midir?
CEVAP
Gözün içi abdestte ve gusülde yýkanmaz. Bunun için lens gusle ve abdeste mani deðildir. Yani abdest alýrken ve guslederken lensleri çýkarmak gerekmez.
Siðil
Sual: Ellerimde siðil var. Bunun için ilaç kullanýyorum; fakat ilaç, týpký yapýþtýrýcý 404 gibi. Altýna su da geçirmiyor. Gusül ve namaz abdesti için bir mahzuru var mý?
CEVAP
Ýlaç temizlenince çýkmýyorsa, 404 gibiyse, yani çýkmasýna imkan yoksa zararý olmaz, mahzuru yoktur. Özürlü olmadan abdest alýp namaz kýlarsýnýz.
Çapak
Sual: Japon yapýþtýrýcý, oje, diþlerdeki tartar, sedef hastalýðýnýn kabuðu ve çapak, abdeste ve gusle mani olur mu?
CEVAP
Bunlardan oje mani olur, çýkarýp altýný yýkamak gerekir. Diþlerdeki tartar, kendiliðinden hâsýl olup, kolayca çýkarabilecek bir ilaç da olmadýðý için, abdeste ve gusle mani olmaz.
Sedef hastalýðýnýn kabuðu ve çapak da, kendiliðinden hâsýl olmaktaysa da, tahriþ etmeden, bunlar çýkarýlabildiði kadar çýkarýlýr. Kalan kýsýmlarý abdeste ve gusle mani olmaz. Japon yapýþtýrýcý ve yaðlý boya gibi maddelerse, kolayca çýkarýlamaz. Çýkarmak için deriyi kazýmak da gerekmez. Deriyi tahriþ etmeden, çýkarýlabildiði kadar çýkarýlýr, kalan kýsmý abdeste ve gusle mani olmaz.
Zeytinyaðý
Sual: Saça sürülen zeytinyaðý abdeste mani olur mu?
CEVAP
Sývý yaðlar meshe mani olmaz.
Jöle
Sual: Saça sürülen jöle abdeste ve gusle mani midir?
CEVAP
Sürülen þeyin altýna su geçirmezse abdest ve gusül olmaz, geçirirse hiç mahzuru olmaz. Jölenin su geçirdiði söyleniyor.
Týrnak arasýndaki kir
Sual: Týrnak arasýndaki kir, pislik abdeste, gusle mani olur mu?
CEVAP
Abdeste de, gusle de mani olmaz, içine su geçer.
Saç boyasý
Sual: Sürmeler, rimeller, saç boyalarý abdeste, gusle mani midir?
CEVAP
Hayýr, mani deðildir. Altýna su geçirir.
Krem
Sual: Yüze krem sürdükten sonra altýna su geçip geçmeme durumu nasýl olur, abdeste mani olur mu?
CEVAP
Eðer krem yoðurt gibi kalýn sürülürse, altýna su geçirmez. Tereyað da böyle. Fakat iyice deriye yedirilip katý kýsým kalmazsa altýna su geçer, abdeste mani olmaz. Yani zeytinyaðý gibi olursa abdeste mani olmaz.
Seçim boyasý
Sual: Seçimlerde oy kullandýktan sonra ele sürülen boya, abdeste ve gusle mani midir?
CEVAP
Seçim boyasý, abdeste ve gusle mani deðildir.
Mürekkep
Sual: Mürekkep abdeste ve namaza mani mi?
CEVAP
Mani deðildir. Kýna, mürekkep gibi altýna su geçiren boyalar gusle ve abdeste mani deðildir. Oje ve yaðlý boyalar, altýna su geçirmediði için gusle ve abdeste manidir.
Diþ taþlarý
Sual: Diþler arasýndaki diþ taþlarýnýn abdeste bir zararý var mý?
CEVAP
Zararý olmaz, çünkü kendi elimizde deðil ve kolayca da çýkaran bir ilaç yoktur.
Gusülde küpeyi çýkarmak
Sual: Gusülde annem, su ulaþmaz diye küpesini çýkarýyor, teyzem de küpe takmazken gusülde küpe takýyor? Hangisinin guslü oluyor?
CEVAP
Ýkisinin de guslü olur. Önemli olan kulak deliðine suyun ulaþmasýdýr. Küpesiz olunca ýslak elle hafifçe dokunmakla su girer; küpe takmak gerekmez. Küpeli ise ve küpe çok sýký ise hafif oynatmak yeter.
Gusülle ilgili çeþitli bilgiler
1- Cünüp iken hanýmla beraber olmak günah deðildir, caizdir. Abdestli olmak iyi olur.
2- Tuvalette gusletmekte mahzur yoktur. Banyoya sað ayakla girilir.
3- Þafii’de, abdest alýrken tertip farzdýr. Cünüp bir Þafii, gusle niyet ederek denize girip çýksa, bu haliyle namaz kýlabilir; çünkü gusülde vücut tek organ sayýlýr.
4- Gusülde, avret yerleri kapalý iken, kýbleye dönmek mekruh deðildir.
5- Gusletmeden, namaz vaktini geçirmemek þartýyla uyunabilir.
6- Ýnsan bir gecede iki kere ihtilam olsa, hatta on kere de cünüp olsa, hepsi için bir kere gusül yeterlidir.
7- Gece cünüp olan uyanýnca, sabah namazýnýn vaktinin çýkmasýna çok az bir vakit olduðunu görse, günaha girmemek için hemen gusletmeye çalýþýr, isterse vakit çýksýn, yetiþtiremesin. Nasýl olsa yetiþtiremem diye güneþin doðmasýný beklemek uygun olmaz.
8- Kadýnlar guslederken, ön ve arkaya parmak sokarak temizlemeleri gerekmez. Böyle uydurma þeylerin aslý yoktur. Vücudun içinde, zaten necaset vardýr. Görünmeyen yerler deðil, sadece görünen kýsýmlar yýkanýr.
9- Tüp bebek suretiyle çocuk sahibi olmak isteyince, þýrýngayla döllenmiþ yumurta rahme konunca kadýn gebe kalýrsa gusletmesi gerekir. Fercden baþka yerine sürtmekle çýkan erkek menisi, rahme girse, kadýn gusletmez. Bu suretle hamile kalsa, gusleder ve o günden beri kýldýðý namazlarý kaza eder.
Fýkýh kitaplarý ve diþ dolgusu
Sual: Diþ dolgusu gusle mani midir deðil midir? Delilli olarak bildirebilir misiniz?
CEVAP
Fýkýh kitaplarýndaki ifadeler þöyledir:
Diþler arasýnda yemek artýðý kalýp, altý yýkanamazsa, gusül caiz olur; çünkü su akýcý olup, bu artýklarýn altýna sýzar; fakat bu artýklar, katýlaþmýþsa, gusül caiz olmaz; çünkü su, bunun altýna sýzmaz. Bunda zaruret ve güçlük de yoktur. (Halebi-yi kebir)
Diþlerin arasýnda, diþ kovuðunda katýlaþmýþ yemek artýðý bulunursa, gusül sahih olmaz. (Kadýhan)
Diþ arasýndaki yemek kýrýntýsý katýlaþýr da, suyu geçirmezse, gusle mani olur. (Mec. Zühdiyye)
Dürr-ül-muhtar’ýn, (Diþ çukurundaki þey, gusle zarar vermez diyen olmuþsa da, bu þey, katý olup, altýna su geçmezse, guslü caiz olmaz) ifadesini Ýbni Abidin hazretleri þöyle açýklýyor:
Zarar vermez denilmesi; su, diþteki þeyin altýna sýzýp, ýslatacaðý içindir. Hulasat-ül-fetava’da da, böyle yazmaktadýr. Bu fetvadan da anlaþýlýyor ki, altýna su geçmezse, gusül caiz olmaz. Hilye’de ve Münyet-ül-musalli þerhinde de böyle yazýlýdýr. (Redd-ül-muhtar)
Merakýl-felah’ý açýklayan Tahtavi, (Diþ çukurundaki yemek artýklarýnýn altýna su geçerse, gusül caiz olur. Bunlar, sert olup altýna su geçmezse, gusül caiz olmaz. Feth-ul-kadir’de de böyle yazýlýdýr) diyor.
Yine Tahtavi, (Dürr-ül-muhtar) haþiyesinde buyuruyor ki:
Diþ çukuruna giren yemek parçasý altýna su sýzacaðý için gusle mani olmaz. Suyun sýzdýðýnda þüphe varsa, bunlarý çýkarýp orayý yýkamalý.
Mecmua-i Cedide’nin hicri 1329 tarihli ilaveli baskýsýndaki diþ dolgusunun gusle mani olmadýðý yazýlýysa da, bahsedilen ifade, bu kitabýn hicri 1299 tarihli ilk baskýsýnda yoktur. O baskýya, ittihatçýlarýn þeyh-ül-islamý mason Musa Kazým tarafýndan sokulmuþtur. Ýttihatçýlarýn adamlarýna itibar edilmez.
(Altýn, gümüþ veya plastik diþ yaptýrmak caizse, gusül de caiz olur) demek yanlýþtýr. Ýmam-ý Rabbani hazretleri, (Hanefi mezhebinin usul-i fýkhýnda, þartsýz bildirilen bir haber, þartlý olarak anlaþýlýr) buyuruyor. Fýkýh kitaplarýnda, (Geyik eti yemek caizdir) buyuruluyor. Hüküm þartsýz olarak bildirilmiþtir. Geyik eti caiz diye; canlý bir geyiði tutup, bir ayaðýný kesip yemek caiz olmaz. Ehl-i kitap dýþýndaki gayrý müslim keserse veya kendiliðinden ölürse, leþ olacaðý için yine yenmez. Besmelesiz kesilirse yine yenmez. Görüldüðü gibi geyik etinin yenmesi için bir çok þart vardýr.
(Harbde ölen þehit olur) hadis-i þerifi þartsýz bildirildiðine göre, bazý þartlarý var demektir. Mesela mümin olmayan, harbde de ölse þehit olmaz. (Gümüþ yüzük erkeklere de caizdir) hükmü de þartsýz olarak bildirilmiþtir. Yüzüðün aðýrlýðý 4,8 gramdan fazla olmamalýdýr. Eðer yüzük çok sýký olursa, altýna su geçirmediði için alýnan abdest veya gusül sahih olmaz. Böyle dar olan yüzüðü oynatarak veya çýkartarak altýna su geçirmek þarttýr. (Gümüþ yüzük caizdir) diye altýný yýkamaya lüzum yoktur þeklinde anlamak yanlýþ olur. Bunun gibi, (Sallanan diþi, altýn telle baðlamak caiz) denince, bunun da bazý þartlarýnýn olduðu anlaþýlýr. Altýna su geçip geçmediðine bakýlýr. Yüzüðün altýna su geçmeyince; abdest ve gusül sahih olmadýðý gibi, aðzýn içinde kuru yer kalýnca gusül sahih olmaz. Bunun için diþ dolgusu olanýn, (aðzýn içini yýkamak gusülde farz deðil) diyen bir mezhebi, mesela Maliki’yi taklit etmesi gerekir.
Diþ dolgusu ve zaruret
Sual: Zaruretler, haramlarý mubah kýlmaz mý? Diþ dolgusu zaruret deðil mi?
CEVAP
Diþ dolgusu ihtiyaçtýr, zaruret deðildir. Mecelle’de diyor ki:
Zaruretler, memnu olaný mubah kýlar. Yani yasak olan þeylerin, zaruret devam ettiði müddetçe yasaklýðý kalkar. Ancak her ihtiyaç zaruret deðildir.
Zaruret; aç, susuz, çýplak veya sokakta kalarak hasta olmak demektir. (Eþbah)
Zaruret; zorla, baþka þey yapmaya imkân olmadýðý hallerde olur. (Kamus tercümesi)
Demek ki, insaný bir þey yapmaya zorlayan, elinde olmayan semavi sebebe zaruret denir. Kýsacasý, dinimizin emrettiði veya yasakladýðý bir iþte, baþka bir þey yapamama mecburiyeti zarurettir.
Zarureti birkaç misalle açýklayalým:
Bir günlük yiyeceði olanýn dilenmesi haramdýr. Çalýþmaktan aciz olup açlýktan ölecek kimse, ödünç arar. Ödünç veren olmazsa dilenir. Dilendiði halde, kimse bir þey vermezse, leþ yiyebilir. 24 saat yemek yemeyen açtýr. Bu açlýðý ihtiyaçtýr; çünkü ölecek bir durum yoktur. Böyle birinin leþ yemesi haram olur. Burada görüldüðü gibi, zaruret, bütün kapýlarýn kapanmasý halinde yapýlacak son çaredir.
Kullanýlmadýðý zaman helake sebep olan yasak þeyi kullanmak zaruret olur. Kullanýlmamasý sýkýntýya, meþakkate sebep olursa, ihtiyaç denir. Mesela günlerce aç kalýp yiyecek bir þey bulamayanýn, ölmeyecek kadar leþ yemesi zarurettir. (Uyun-ül-Besair)
Ýmam-ý Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Ýhtiyaç baþka, zaruret baþkadýr. Zaruret halinde caiz olan þey, ihtiyaç olunca caiz olmaz. (Ýhtiyacý olana faiz haram olmaz) demek, Kur'an-ý kerimin emrini deðiþtirmek olur. Maide suresinin (Ölüme sebep olan sýkýþýk hâle düþen) mealindeki 3. âyet-i kerimesi; zaruret halinde, haramdan affolunacak özrü beyan buyurmaktadýr. Faizle ödünç almak için her ihtiyaç özür olsaydý, faizin haram edilmesinin sebebi kalmazdý; çünkü faiz ödemeyi ancak ihtiyacý olan kabul eder. Ýhtiyacý olmayan, fazla para vermek istemez. Allahü teâlânýn bu yasak emri, lüzumsuz olurdu. Her ihtiyaç zaruret sayýlýrsa, faizin haram olacaðý yer kalmaz. (1/102)
Öldürmek için silah çekene karþý kendini korumak, meþru savunma olur. Saldýrýya uðrayanýn, kendisini korumak için saldýrganý zararsýz hâle getirmesi caizdir. Ancak bir kimse, sýrf korkutmak için (seni öldürürüm) derse, beni öldürecek diye hemen onu öldürmek caiz olmaz.
Hanefi mezhebindeki bir kimse, evlenip çocuklarý olduktan sonra, hanýmýnýn kendisinin sütkardeþi olduðu meydana çýksa, (Artýk olan olmuþ, evlenmiþler, çocuklarý olmuþ, yuvayý yýkmak uygun olmaz) diyerek evliliðe devam edilemez. Böyle hallerde, yalnýz o hususta baþka bir mezhep taklit edilerek yuvanýn yýkýlmasý önlenir. Þafii’de doyuncaya kadar 5 defa emen sütkardeþ olur. 2–3 defa emerek sütkardeþ olan böyle karý koca, Þafii’yi taklit ederek evliliklerini devam ettirebilirler. Þafii’yi taklit etmeden evliliklerini devam ettirmeleri mümkün olmaz.
Diþ dolgusu ihtiyaçtýr, zaruret deðildir. Dolgu yapmak, çürük diþi tedavi etmek deðildir. Bir kimse, çürük diþini doldurtmayýp çektirse ölmez. Salih bir doktor, (Diþini doldurtmazsan veya kaplatmazsan ölürsün veya hasta olursun) demez. Salih doktor, (Diþ dolgusu zaruret deðil, ihtiyaçtýr. Bunun için diþini doldur veya kaplat) diyor.
Ýhtiyaç olunca, zaruret olmasa da baþka mezhebi taklit etmek caiz ve lazým olur. (Redd-ül-muhtar)
Diþler mesh edilmez
Sual: Dolgu diþleri mesh etmek, ayaktaki mesti mesh etmek gibi caiz olmaz mý? Yahut yaranýn üstünü mesh etmek gibi caiz deðil midir?
CEVAP
Dinimizde mesh, yalnýz ayaklara giyilen mest üzerine yapýlýr. Bu mestin müddeti de mukim için 24 saattir. Abdest aldýktan sonra týrnaklarýna oje süren kadýnýn, abdesti bozulunca, ojenin üstünü meshetmesi caiz olmaz. Cahiller, dolguyu yaraya benzeterek, (kaplamanýn altýndaki yara yýkanmaz, mesh kâfi gelir) diyorlar. Vücuttaki yaralarýn üstüne konan sargýlara meshedilir. Yara iyi olduktan sonra, sargýya meshetmek caiz olmaz. Eðer bu sargýlarý kaldýrmakta bir güçlük olursa, sargýlarý çýkarýncaya kadar altlarýný yýkamak sakýt olur; çünkü bunlar zaruretle konulmuþ idi. Yani yarayý tedavi etmek, eski haline getirmek için konulmuþtur. Kaplama ve dolguysa, diþi tedavi etmiyor, eski haline getirmiyor. Hasta diþin, oyuk diþin o haliyle bir müddet daha kullanýlmasýný saðlýyor. Eðer dolgu, diþi tedavi etseydi, yani diþin çürüðünü kaldýrýp eski haline getirseydi, sargý gibi zaruret olurdu. Kaplama üstüne meshetmek, yara üzerine meshetmek gibi deðildir. Sargý, yaranýn iyi olmasý, eski haline gelmesi için konuyor. Dolgu ve kaplamadaysa diþin eski haline gelmesi mümkün deðildir. Birbirine kýyas edilemez.
Ýhtiyaç halinde baþka mezhebi taklit caizdir; fakat eli kanayan bir Hanefi, Þafii’de kan abdesti bozmaz diyerek, Þafii’yi taklit ederek o haliyle namaz kýlamaz; çünkü muteber eserlerde buyuruluyor ki:
Baþka mezhebi taklitte, o mezhebin þartlarýna da uymak gerekir. (Hulasat-üt tahkik, Hadika)
Güçlük varsa, farzý yapmak için baþka mezhebi taklit caiz olur. (Fetava-i Hayriyye)
Bir Hanefi; kendi mezhebine göre yapamadýðý bir iþi yapabilmek için, baþka bir mezhebi mesela Þafii’yi taklit edebilir. Bahrürraýk ve Nehrülfaýk’ta da böyle yazýlýdýr. (Nimet-i Ýslâm)
Zaruret olmasa da, güçlük, sýkýntý olduðu zaman, diðer üç mezhepten biri taklit edilir. Bir ibadetin sahih olmasý için dört mezhepten birine uygun olmasý gerekir. Eðer þartlarýndan biri, bir mezhebe, baþka biri de baþka mezhebe uygun olursa, bu ibadet sahih olmaz. (Redd-ül-muhtar)
Çok eskiden sallanan diþ, altýn telle baðlanýrdý. Çýkmýþ diþ veya koyun diþi yahut altýndan yapýlmýþ diþ, çýkan diþin yerine konur, bir telle diðer diþlere tutturulurdu. Bu tellerin altýna su sýzardý.
Gümüþ yüzük takmak caizdir; fakat yüzük dar olup altýna su geçirmezse, guslü sahih olmaz. Guslün veya abdestin sahih olmasý için dar olan yüzüðü oynatarak altýna suyu ulaþtýrmak gerekir. Diþ kaplatmak da caizdir. Ancak altýna suyu ulaþtýrmak mümkün olmaz. Diþleri sökmek gerekmez. Dinimizin bildirdiði ruhsattan faydalanýlýr. Gusülde aðzýn içini yýkamanýn farz olmadýðýný bildiren Maliki veya Þafii taklit edilir.
Bir Hanefi’nin kendi mezhebine göre yapamadýðý bir iþi yapabilmesi için Þafii’yi taklit etmesinde beis yoktur; fakat bu iþi yaparken taklit ettiði mezhebin þartlarýný da yerine getirmesi gerekir. Ýhtiyaç olmadan ve þartlarýný yapmadan taklit etmesi telfîk olur ki caiz deðildir. (Merakýl-felah haþiyesi)
Zaruret olmadan yapýlan bir þey sebebiyle ibadet yapmakta güçlük olunca, bu farzý yapmak için baþka mezhebi taklit etmek gerektiði (Redd-ül-muhtar, Mizan, Hadika, Berika, Fetava-i Hadisiyye, F.Hayriyye ve Mafüvat) gibi kýymetli kitaplarda yazýlýdýr.
Dolgu ve taklit
Sual: Biz diþin içini deðil, üstünü yýkýyoruz. Dolguda, içte olan çürüðü temizleyip onun üstüne dolgu yapýlýyor. Yani diþin dýþ kýsmý yýkandýðý halde niye, baþka bir mezhebi taklit gerekiyor?
CEVAP
Dolgu kaplama olunca, diþin dýþý yýkanmýþ olmuyor, diþin dýþýna sakýz yapýþsa, altýna su geçmese guslün caiz olmadýðý fýkýh kitaplarýnda yazýlýdýr. Birkaç örnek verelim:
1- Gusülde sadece kulaðýn dýþý yýkanýr. Küpe için delinince, delinen kýsým artýk vücudun dýþý haline geliyor ve yýkanmasý gerekiyor.
2- Ýnsanýn bir parmaðý kökten kesilse, kesilen yer artýk vücudun dýþý olur, kesik yer yýkanmazsa, abdest de, gusül de sahih olmaz.
3- Ýnsanýn kolu bilekten kesilse, kesilen yer, artýk vücudun dýþý olmuþ olur. Kesik yer yýkanmazsa, abdest de, gusül de sahih olmaz. Vücudun dýþý haline gelen o kýsmýn yýkanmasý þart olur.
4- Diþ de bunlar gibidir. Diþin yarýsý kýrýlsa, kýrýlan yer, vücudun dýþý sayýlýr. Dýþ kýsmýný da, gusülde yýkamak farzdýr. Yahut diþin üstü bir madenle kaplansa, diþin üstüne su geçmeyeceði için gusül sahih olmaz.
Bunlar gibi, diþ çürüyünce veya çürük kýsým dolgu için temizlenince, burasý artýk diþin dýþý oluyor ve gusülde orasýnýn yýkanmasý gerekiyor. Ýþte bunun için, diþe sakýz gibi bir þey yapýþsa, ekmek kýrýntýlarý kuruyup altýna su geçirmese veya dolgu yapýlsa, bu dýþ yüzey ýslanmýyor. Islanmayýnca da, Hanefi mezhebinde gusül sahih olmuyor. Bunun için, gusülde aðzýn içini yýkamak farz deðil diyen Maliki veya Þafii mezhebinden birini taklit gerekiyor.
Diþ dolgusu yaraya da benzetilemez. (Kaplamanýn altýndaki yara yýkanmaz, mesh kâfi gelir) demek cahilliktir. Vücuttaki yaralarýn üstüne konan sargýlara mesh edilir. Yara iyi olduktan sonra, sargýya mesh etmek caiz olmaz. Eðer bu sargýlarý kaldýrmakta da bir güçlük olursa, sargýlarý çýkarýncaya kadar altlarýný yýkamak gerekmez. Çünkü bunlar zaruretle, yani yarayý tedavi etmek, eski haline getirmek için konulmuþtur. Kaplama ve dolgu ise, diþi tedavi etmiyor, eski haline getirmiyor. Hasta diþin, oyuk diþin o haliyle bir müddet daha kullanýlmasýný saðlýyor. Eðer dolgu, diþi tedavi etseydi, yani diþin çürüðünü kaldýrýp eski haline getirseydi, sargý gibi zaruret olurdu. Kaplama üstüne mesh etmek, yara üzerine mesh etmek gibi deðildir. Bunun için sargýyla dolgu birbirine kýyas edilemez.
(Ayaktaki meste mesh edildiði gibi diþe de mesh edilir) demek daha çok yanlýþ olur. Mesh, yalnýz ayaktaki meste yapýlýr, oje üstüne veya kaplama diþ üstüne yapýlmaz. Dinimizi oyuncak haline getirmemeliyiz. Fýkhî hükümlerin dýþýna çýkarak, reformlar yapmaktan çok sakýnmalýyýz.
Modern diþ hekimliði
Sual: Merhum A. Fikri Yavuz, ilmihaline, Ýmam-ý Serahsi, diþ kaplatmaya fetva verdi diye yazmýþtýr. Ýmam-ý Serahsi, miladi 1090’da vefat ettiðine göre o devirlerde kaplama var mýydý?
CEVAP
O devirde kaplama yoktu. Sallanan diþ veya herhangi bir diþ, gümüþ veya altýn telle birbirine baðlanýrdý. Bunu kaplama olarak tercüme etmek büyük hatadýr. Bundan daha büyük hataysa, bu büyük yanlýþlýðý bilip de susmaktýr. Hadis-i þerifte buyuruluyor ki:
(Yalanlar yazýlýr, âdetler ibadetlere karýþtýrýlýr ve Eshabýma dil uzatýlýrsa, doðruyu bilen herkese bildirsin! Doðruyu bilip de, gücü yeterken bildirmeyene, Allah lanet etsin!) [Deylemi]
Diþ yapýmýnýn tarihçesi hakkýnda Prof.Dr. Gazanfer Zembilci’nin (Tam Protezler) kitabýnýn Tarihçe kýsmýnda (Protez yapýmýnýn baþlangýcý, 18. yüzyýla tesadüf eder. Bu yüzyýlda çoðunlukla kuron [kaplama] ve köprü protezlerinin yapýldýðý görülmektedir. Modern diþ hekimliðinin kurucusu Fauchard, 1761 yýlýnda ölmüþtür. 1825’te Paris’te ilk suni diþ yapýlmýþtýr) deniyor.
Görüldüðü gibi, Ýmam-ý Serahsi hazretleri, modern diþ hekimliðinin kurulmasýndan 7 asýr kadar önce yaþamýþ, tadbib kelimesini kullanmýþtýr. Tadbib etmek, telle þeritle baðlamak demektir. Mesela Bezzâziyye’de, (Mushafýn cildini tadbib etmek caizse de, altýn ve gümüþ yerine dokunmamak gerekir) buyuruluyor. Tadbib kelimesi, bütün yüzeyi kaplama demek olsaydý, Mushafý hiç ele almak caiz olmazdý. Demek ki etrafýna metal þerit çevirmek demektir. Fýkýh kitaplarýndaki, (Sallanan diþi altýnla tadbib etmek caizdir) demek, sallanan diþ, altýn tel veya þeritle baðlanabilir demektir. Diþleri kaplatmak diye bir ifade yoktur.
Nasbur-raye’den alýnan iki hadis, yanlýþ tercüme edilerek diþ kaplatmaya caiz deniyor. Sahabeden bir zat, (Uhudda diþim kýrýlýnca Resulullah, kýrýlan diþimin yerine, altýn bir diþ edinmemi emretti) ve (Hazret-i Osman da, sallanan diþlerini altýnla tadbib ettirdi) diyor. Yanlýþlýk, tadbib kelimesinin kaplatma diye tercüme edilmesinden ve altýn diþ edinmeyi de kaplama sanýlmasýndan ileri gelmektedir.
Yanlýþ ve doðru yazanlar
Sual: Bu vesikalara raðmen, (diþ dolgusu gusle mani olmaz) diye niçin yanlýþ yazýyorlar?
CEVAP
Diþ dolgusu gusle mani deðil diye yanlýþ yazanlar, üç gruba ayrýlmaktadýr:
1- Tadbib kelimesini kaplatmak sanýp, (Ýmam-ý Muhammed ve Ýmam-ý Serahsi diþ kaplatmaya fetva verdi) diyenler, o devirde kaplamanýn olmadýðýný bilmeyip Siyer-i kebire ve Mebsut’a iftira edenler.
2- Fýkýhtan haberi olmayýp, diþ dolgu ve kaplamasýný zaruret sanarak yaraya benzetenler. Ki bu ilmi bir benzetme deðildir.
3- Dinde reformcular. Ýbni Hazm, Þevkani, Abduh, Reþit Rýza gibi mezhepsizleri örnek alýp, reformcu Ýsmail Hakký Ýzmirli’yi, Ýttihatçýlarýn getirdiði þeyh-ül-islamlarý mesela mason Musa Kazým’ý ve Üryanizade’yi delil gösterirler. Bir kýsmý taklidi haram sayarak, bir kýsmý da telfîký savunarak birçok kimseyi dalalete sürüklemiþlerdir. Ýzmirli’nin camileri kiliseye çevirmek, namazý kaldýrmak için diðer reformistlerle hazýrladýðý rapor, birçok kitap ve dergilerde yer almýþtýr. Kadir Mýsýroðlu ve Sadýk Albayrak da bu raporu tenkit maksadýyla kitaplarýna almýþtýr.
Necip Fazýl Kýsakürek, (Ýman ve Ýslâm Atlasý), Yusuf Kerimoðlu ise (Emanet ve Ehliyet) isimli ilmihal kitabýnda, diþ dolgusu olanlarýn Þafii’yi taklit etmeleri gerektiðini bildi