Bu konuda imam-ý Rabbani hazretleri buyuruyor ki:
Mübarek Ramazan ayý, çok þereflidir. Bu ayda yapýlan, nafile namaz, zikir, sadaka ve bütün nafile ibadetlere verilen sevap, baþka aylarda yapýlan farzlar gibidir. Bu ayda yapýlan bir farz, baþka aylarda yapýlan yetmiþ farz gibidir. Bu ayda bir oruçluya iftar verenin günahlarý affolur. Cehennemden azat olur. O oruçlunun sevabý kadar, ayrýca buna da sevap verilir. O oruçlunun sevabý hiç azalmaz.
Bu ayda, emri altýnda bulunanlarýn, iþlerini hafifleten, onlarýn ibadet etmelerine kolaylýk gösteren âmirler de affolur, Cehennemden azat olur. Ramazan-ý þerif ayýnda, Resulullah, esirleri azat eder, her istenilen þeyi verirdi. Bu ayda ibadet ve iyi iþ yapabilenlere, bütün sene bu iþleri yapmak nasip olur. Bu aya saygýsýzlýk edenin, günah iþleyenin bütün senesi, günah iþlemekle geçer.
Bu ayý fýrsat bilmeli, elden geldiði kadar ibadet etmelidir. Allahü teâlânýn razý olduðu iþleri yapmalýdýr. Bu ayý, ahireti kazanmak için fýrsat bilmelidir.
Kur’an-ý kerim, Ramazanda indi. Kadir gecesi, bu aydadýr. Ramazan-ý þerifte, iftarý erken yapmak, sahuru geç yapmak sünnettir. Resulullah bu iki sünneti yapmaya çok önem verirdi.
Ýftarda acele etmek ve sahuru geciktirmek, belki insanýn aczini, yiyip içmeye ve dolayýsýyla her þeye muhtaç olduðunu göstermektedir. Ýbadet etmek de zaten bu demektir.
Hurma ile iftar etmek sünnettir. Ýftar edince, (Zehebez-zama’ vebtellet-il uruk ve sebet-el-ecr inþaallahü teâlâ) duasýný okumak, teravih kýlmak ve hatim okumak önemli sünnettir.
Bu ayda, her gece, Cehenneme girmesi gereken, binlerce Müslüman affolur, azat olur. Bu ayda, Cennet kapýlarý açýlýr. Cehennem kapýlarý kapanýr. Þeytanlar, zincirlere baðlanýr. Rahmet kapýlarý açýlýr. Allahü teâlâ, bu mübarek ayda Onun þanýna yakýþacak, kulluk yapmayý ve Rabbimizin razý olduðu, beðendiði yolda bulunmayý, hepimize nasip eylesin! Âmin. (Mektubat ,1.c. 45.m.)
Açýktan oruç yiyen, bu aya hürmet etmemiþ olur. Namaz kýlmayanýn da, oruç tutmasý ve haramlardan kaçýnmasý gerekir. Bunlarýn orucu kabul olur ve imanlarý olduðu anlaþýlýr.
Ramazan-ý þerifte, oruç tutmak çok sevaptýr. Özürsüz oruç tutmamak büyük günahtýr. Hadis-i þerifte, (Özürsüz, Ramazanda bir gün oruç tutmayan, bunun yerine bütün yýl boyu oruç tutsa, Ramazandaki o bir günkü sevaba kavuþamaz) buyuruldu. [Tirmizi] (Ama orucu kazaya býrakmayý mubah kýlan dînî bir mazeret varsa, o zaman ramazan orucunu kazaya býrakmak günah olmaz.)
Ramazanda oruç tutmak hakkýndaki hadis-i þeriflerden birkaçý þöyle:
(Ramazan ayý mübarek bir aydýr. Allahü teâlâ, size ramazan orucunu farz kýldý. O ayda rahmet kapýlarý açýlýr, Cehennem kapýlarý kapanýr, þeytanlar baðlanýr. O ayda bir gece vardýr ki, bin aydan daha kýymetlidir. O gecenin [Kadir gecesinin] hayrýndan mahrum kalan, her hayýrdan mahrum kalmýþ sayýlýr.) [Nesai]
(Ramazan ayýnda oruç tutmayý farz bilip, sevabýný da Allahü teâlâdan bekleyerek oruç tutanýn günahlarý affolur.) [Buhari]
(Ramazan ayý gelince, “Ey hayýr ehli, hayra koþ! Þer ehli, sen de kötülüklerden el çek” denir.) [Nesai]
(Ramazan bereket ayýdýr. Allahü teâlâ bu ayda, günahlarý baðýþlar, dualarý kabul eder. Bu ayýn hakkýný gözetin! Ancak Cehenneme gidecek olan, bu ayda rahmetten mahrum kalýr.) [Taberani]
(Ramazan-ý þerif ayý geldiði zaman, Allahü teâlâ meleklere, müminlere istigfar etmelerini emreder.) [Deylemi]
(Farz namaz, sonraki namaza kadar; Cuma, sonraki Cumaya kadar; ramazan ayý, sonraki ramazana kadar olan günahlara kefaret olur.) [Taberani]
(Peþ peþe üç gün oruç tutabilenin, Ramazan orucunu tutmasý gerekir.) [Ebu Nuaym]
(Ramazan orucu farz, teravih sünnettir. Bu ayda oruç tutup, gecelerini de ibadetle geçirenin günahlarý affolur.) [Nesai]
(Bu aya ramazan denmesinin sebebi, günahlarý yakýp erittiði içindir.) [Ý. Mansur]
(Ramazan ayýnda ailenizin nafakasýný geniþ tutunuz! Bu ayda yapýlan harcama, Allah yolunda yapýlan harcama gibi sevaptýr.) [Ýbni Ebiddünya]
(Ramazan ayýnýn baþý rahmet, ortasý maðfiret, sonuysa Cehennemden kurtuluþtur.) [Ý. Ebiddünya]
(Ýslam, kelime-i þehadet getirmek, namaz kýlmak, zekât vermek, Ramazan orucunu tutmak ve haccetmektir.) [Müslim]
(Cennetteki güzel köþkler, sözü hoþ, selamý çok, yemek yediren, oruca devam eden ve gece namazý kýlan kimselere verilir.) [Ýbni Nasr]
(Oruç tutan müminin susmasý tesbih, uykusu ibadet, duasý müstecap ve amelinin sevabý da çoktur.) [Deylemi]
(Bilhassa oruçlu iken çirkin, kötü söz söylemeyin! Biri size sataþýrsa, ona “Ben oruçluyum” deyin!) [Buhari]
(Gerçek oruç, sadece yiyip içmeyi deðil, boþ ve hayasýzca sözleri de terk ederek tutulan oruçtur.) [Hakim]
(Allahü teâlânýn, gözlerin görmediði, kulaklarýn iþitmediði ve hiç kimsenin hayaline bile gelmeyen nimet dolu sofrasýna, ancak oruçlular oturur.) [Taberani]
(Allah yolunda bir gün oruç tutaný, Allahü teâlâ yetmiþ yýllýk mesafe kadar cehennemden uzaklaþtýrýr.) [Buhari]
(Temizlik imanýn yarýsý, oruç da sabrýn yarýsýdýr.) [Müslim]
(Oruçlu iken ölene, kýyamete kadar oruç tutmuþ gibi sevap yazýlýr.) [Deylemi]
(Oruçlu iken ölen Cennete girer.) [Bezzar]
(Oruç tutan, namaz kýlan kimse, mükafatýný kýyamette aklý kadar alýr.) [Hatib]
(Oruç þehveti keser.) [Ý. Ahmed]
Mübarek vakitlerde, günahlardan titizlikle uzak durmalý, taatlarý, ibadetleri ve her çeþit hayratý artýrmalýdýr. Zira Allahü teâlâ, tarafýndan sevilen kimse, faziletli vakitlerde faziletli amellerle meþgul olur. Buðzettiði kul ise; faziletli vakitlerde kötü iþlerle meþgul olur. Kötü iþlerle meþgul olanýn bu hareketi azabýnýn daha þiddetli olmasýna ve Allahü teâlânýn, ona daha çok buðzetmesine sebep olur. Çünkü o, böyle yapmakla vaktin bereketinden mahrum kalmýþ ve onun hürmet ve þerefini çiðnemiþ olur. (Mev'iza-i hasene)
Resulullah efendimizin rüyasý
(Rüyamda acayip þeyler gördüm. Ümmetimden birini azap melekleri yakalamýþtý. Aldýðý abdestler gelip, onu içindeki zor durumdan kurtardý. Birini gördüm, kabri onu sýkýyordu. Kýldýðý namazlar gelip, onu kabir azabýndan kurtardý. Birine þeytanlar musallat olmuþtu. Ettiði zikirler gelip, þeytandan onu kurtardý. Birinin de susuzluktan dili çýkmýþtý. Tuttuðu Ramazan orucu gelip, susuzluðunu giderdi.
Birini zulmet sarmýþtý. Yaptýðý hac gelip karanlýktan çýkardý. Birine ölüm meleði gelmiþti. Ana babasýna yaptýðý iyilikler gelip, ölümüne engel oldu, geciktirdi. Birini Müslümanlarla konuþturmuyorlardý. Sýla-i rahim gelip, ona þefaat etti, onlarla konuþtu. Peygamberinin yanýna gitmek isteyen birine engel oluyorlardý. Aldýðý gusül, onu alýp yanýma getirdi. Ateþten korunmak isteyen birine, sadakasý gelip ateþe perde oldu. Birini zebaniler alýp Cehenneme götürürken, yaptýðý emr-i maruf ve nehy-i münker gelip kurtardý. Biri Cehennem ateþine atýlmýþtý. Allah korkusu ile döktüðü gözyaþlarý gelip oradan kurtardý.
Birine amel defteri solundan verilirken, Allah korkusu gelip, defterini saða aldý. Sevaplarý hafif gelen birine, kendinden önce ölen çocuklarý gelip, sevabýný aðýrlaþtýrdý. Cehennemin kenarýnda, korkudan titreyen birine, Allahü teâlâya olan hüsnü zanný gelince, titremesi durdu. Sýrattan zorla geçen biri, Cennete geldi. Fakat kapýlar kapalýydý. Kelime-i þehadeti gelip, onu Cennete koydu.) [Taberani, Hakîm-i Tirmizi]
Sual: Günah iþlememize þeytanlar sebep olduðuna göre, Ramazanda baðlý olan þeytanlar nasýl günah iþletiyor?
CEVAP
Günah iþlememize yalnýz þeytanlar deðil, kendi nefsimiz de sebep olmaktadýr. Nefsin zararý, þeytanýnkinden çok fazladýr. Nefsin her istediði kendi zararýnadýr. Ramazanda günah iþleten, nefsimizdir. Bu ayda, þeytanlar baðlý olduðu için vesvese veremezler. Ramazanda esnemeler de þeytandan deðildir. Asabi esnemeler, yorgunluk, uykusuzluk gibi hallerde meydana gelir. (Mektubat-ý Rabbani)
Oruçluyken ölmek
Sual: Abdestliyken ölen þehit oluyor. Oruçluyken ölmek de iyi midir?
CEVAP
Evet, çok iyidir. Bir hadis-i þerifte, (Oruçluyken ölen Cennete girer) buyuruldu. (Bezzar)
Sevab zorluða göredir
Sual: Ramazan ayý, yaza ve kýþa gelebiliyor. Kýþýn kýsa günlerde oruç tutulmasý daha kolay, yazýn uzun günlerde sýcakta tutmaksa çok zordur. Ýkisinin sevabý ayný mýdýr?
CEVAP
Hayýr, zorluklar içinde yapýlan ibadetin sevabý daha çoktur. (Ecir meþakkate göredir) buyuruluyor. Ýmam-ý Rabbani hazretleri de buyuruyor ki:
Maniler karþýsýnda, ibadeti yapmak güçlüðü, sýkýntýsý, o ibadetlerin, þanýný, þerefini göklere çýkarýr. Mani olmayarak, kolay yapýlan ibadetler, aþaðýda kalýr. (3/35)
Ramazan-ý þerif kýþa da gelse, farz ibadet olduðu için sevabý çoktur. Ýki hadis-i þerif meali þöyledir:
(Kýþýn oruç tutmak, meþakkatsiz elde edilen bir ganimettir.) [Tirmizi]
(Kýþ müminin baharýdýr. Gündüzleri kýsa olur, oruç tutar. Geceleri de uzun olur, kalkýp ibadet eder.) [Beyheki]
Þehr-i Ramazan
Sual: Þehr-i Ramazan, Ramazan ayý mý demektir? Yâ þehre Ramazan deniyor. Niye þehr-i Ramazan denmiyor?
CEVAP
Þehr, ay demektir. Türkçede þehr-i Ramazan denince Ramazan ayý anlaþýlýr. Yâ diye baþlayýnca üstünlü olur, yani þehre olur. Mesela Abdullah kelimesi yâ ile baþlayýnca, (Yâ Abdellah denir. Yâ ile baþlayanlar genelde hep böyledir. Resulullah kelimesi yâ ile baþlayýnca (Yâ Resulallah) olur. Ömer kelimesi yâ ile baþlasa da deðiþmez, yine (Yâ Ömer) denir. Namazda sûre okurken böyle irap hatalarý namazý bozmaz.
Oruç tutarken
Sual: Oruçluya þeytanýn vesvese veremeyeceði, ona yaklaþamayacaðý doðru mudur?
CEVAP
Evet, doðrudur. Ýmam-ý Þa’rânî hazretleri buyuruyor ki: Orucun birçok faydasýndan biri, bedenimize þeytanýn gireceði bütün yollarý týkamasýdýr. (Uhud-ül-kübra)
Ramazan ayýnýn üstünlüðü, fazileti
Sual: Oruç tuttuðumuz ay olan Ramazan ayýnýn, diðer aylardan üstünlüðü, farký, fazileti nedir?
Cevap: Ýslâmýn beþ þartýndan dördüncüsü, mübarek Ramazan ayýnda, her gün oruç tutmaktýr. Oruç, hicretten 18 ay sonra, þaban ayýnýn onuncu günü, Bedir gazasýndan bir ay evvel farz oldu. Ramazan, yanmak demektir. Çünkü bu ayda oruç tutan ve tevbe edenlerin günahlarý yanar, yok olur. Selmân-ý Fârisî hazretleri, Resûlullah efendimizin þaban ayýnýn son günü hutbede þöyle buyurduðunu bildirmektedir:
(Ey Müslümanlar! Üzerinize öyle büyük bir ay gölge vermek üzeredir ki, bu aydaki bir gece ki Kadir gecesi, bin aydan daha faydalýdýr. Allahü teâlâ, bu ayda, her gün oruç tutulmasýný emretti. Bu ayda, geceleri teravih namazý kýlmak da sünnettir. Bu ayda, Allah için ufak bir iyilik yapmak, baþka aylarda, farz yapmýþ gibidir. Bu ayda, bir farz yapmak, baþka ayda yetmiþ farz yapmak gibidir. Bu ay, sabýr ayýdýr. Sabredenin gideceði yer Cennettir. Bu ay, iyi geçinmek ayýdýr. Bu ayda müminlerin rýzký artar. Bir kimse, bu ayda, bir oruçluya iftar verirse, günahlarý affolur. Hak teâlâ, onu Cehennem ateþinden azad eder. O oruçlunun sevabý kadar, ona sevap verilir.) Eshâb-ý kiram;
-Ya Resûlallah! Her birimiz, bir oruçluya iftar verecek, onu doyuracak kadar zengin deðiliz, deyince. Resûlullah efendimiz;
(Bir hurma ile iftar verene de, yalnýz su ile oruç açtýrana da, biraz süt ikram edene de, bu sevap verilecektir. Bu ay, öyle bir aydýr ki, ilk günleri rahmet, ortasý af ve maðfiret ve sonu Cehennemden azad olmaktýr. Bu ayda, emri altýnda olanlarýn vazifesini hafifletenleri, Allahü teâlâ affedip, Cehennem ateþinden kurtarýr. Bu ayda dört þeyi çok yapýnýz! Bunun ikisini Allahü teâlâ çok sever. Bunlar, Kelime-i þehadet söylemek ve istiðfar etmektir. Ýkisini de, zaten her zaman yapmanýz lâzýmdýr. Bunlar da Allahü teâlâdan Cenneti istemek ve Cehennem ateþinden Ona sýðýnmaktýr. Bu ayda, bir oruçluya su veren bir kimse, kýyamet günü susuz kalmayacaktýr) buyurdu.
Sual: Ramazan ayýna mahsus, Müslümanlar için bildirilen bir müjde var mýdýr?
Cevap: Konu ile alakalý olarak, Ýmâm-ý Beyhekî hazretlerinin haber verdiði hadis-i þerifte buyruluyor ki:
(Allahü teâlâ benim ümmetime, Ramazan-ý þerifte beþ þey ihsan eder ki, bunlarý hiçbir Peygambere vermemiþtir:
1- Ramazanýn birinci gecesi, Allahü teâlâ müminlere rahmet eder. Rahmet ile baktýðý kuluna hiç azap etmez.
2- Ýftar zamanýnda, oruçlunun aðzý kokusu, Allahü teâlâya, her kokudan daha güzel gelir.
3- Melekler, Ramazanýn her gece ve gündüzünde, oruç tutanlarýn af olmasý için dua eder.
4- Allahü teâlâ, oruç tutanlara, ahirette vermek için, Ramazan-ý þerifte Cennette yer tayin eder.
5- Ramazan-ý þerifin son günü, oruç tutan müminlerin hepsini affeder.)
Mümin için fýrsat ayý
Sual: Ramazan ayý, Müslümanlar için, din ve dünya saadetini kazanmada bir fýrsat ayý mýdýr?
Cevap: Ramazan, kelime anlamý itibariyle yanmak demektir. Çünkü bu ayda oruç tutan ve tövbe edenlerin günahlarý yanar, yok olur. Buharideki hadis-i þerifte;
(Bir kimse, ramazan ayýnda oruç tutmayý farz bilir, vazife bilir ve orucun sevabýný, Allahü teâlâdan beklerse, geçmiþ günahlarý affolur) buyurulmuþtur.
Ramazan ayýnda oruç tutmanýn, Allahü teâlânýn emri olduðuna inanmalý ve sevabýný da Ondan beklemelidir. Günlerin uzun olmasýndan ve oruç tutmanýn güç olmasýndan þikâyet etmemelidir. Günlerin uzun olmasýný, oruç tutmayanlar arasýnda güçlükle oruç tutmasýný fýrsat ve ganimet bilmelidir. Ýmâm-ý Rabbânî hazretleri buyuruyor ki:
“Mübarek ramazan ayý, çok þereflidir. Bu ayda yapýlan, nafile namaz, zikir, sadaka ve bütün nafile ibadetlere verilen sevap, baþka aylarda yapýlan farzlar gibidir. Bu ayda yapýlan bir farz, baþka aylarda yapýlan yetmiþ farz gibidir. Bu ayda bir oruçluya iftar verenin günahlarý affolur, Cehennemden azad olur. O oruçlunun sevabý kadar, ayrýca buna da sevap verilir. Bu ayda, emri altýnda bulunanlarýn, iþlerini hafifleten, onlarýn ibadet etmelerine kolaylýk gösteren amirler de affolur, Cehennemden azad olur. Ramazan ayýnda, Resulûllah efendimiz, esirleri azad eder, her istenilen þeyi verirdi. Bu ayda ibadet ve iyi iþ yapabilenlere, bütün sene bu iþleri yapmak nasib olur.
Bu aya saygýsýzlýk edenin, günah iþleyenin bütün senesi, günah iþlemekle geçer. Bu ayý fýrsat bilmelidir. Elden geldiði kadar ibadet etmelidir. Allahü teâlânýn razý olduðu iþleri yapmalýdýr. Bu ayý, ahireti kazanmak için fýrsat bilmelidir.
Bir kimse bu ayda kendini toparlarsa, bütün yýlý iyi olarak geçer. Bu ayý kötülükle geçirirse, bütün senesi kötü geçer. Ramazan ayý bir kimseden razý olursa, o kimseye müjdeler olsun. Bir kimseye gücenirse, bereketlerinden ve hayýrlarýndan pay almazsa, o kimseye yazýklar olsun! Ramazanda Kur’ân-ý kerimi hatmeden kimsenin, bereketlerine kavuþmasý, hayýrlarýndan pay almasý umulur.”
Ramazan ayýnda, hayýrlarýn ve bereketlerin hepsi toplanmýþtýr. Ramazanýn günleri ve geceleri, ayrý ayrý fazilet ve kýymete haizdir. Bu sebeple ramazan ayýný fýrsat, ganimet bilmelidir.
Ýbadetler, âdet deðil emirdir
Sual: Herkes yaptýðý için, namaz kýlmak, oruç tutmak gibi ibadetleri yapmak, insaný sorumluluktan kurtarýr mý?
Cevap: Âdet üzere namaz kýlan ve oruç tutan çoktur. Fakat, dinin bildirdiði hududu gözeten ise, pek azdýr. Doðru ibadet edenleri, âdet üzere ibadet edenlerden ayýran fark, Allahü teâlânýn emirlerini gözetmektir. Çünkü, namaz ve orucun halisi de, bozuðu da görünüþte beraberdir. Sadece yeme, içmeyi terk ederek, yalandan, gýybetten uzaklaþýlmayarak tutulan bir orucun, faydasýz bir amel olduðunu, Ýslâm âlimleri bildirmiþlerdir. Peygamber efendimiz;
(Bir kimse, ramazan ayýnda oruç tutmayý farz bilir, vazife bilir ve orucun sevabýný, Allahü teâlâdan beklerse, geçmiþ günahlarý affolur) buyurmuþtur.
Ýmâm-ý Rabbânî hazretleri buyuruyor ki:
“Bu ayýn günlerinin bereketi baþka olduðu gibi, gecelerinin hayýrlarý da baþkadýr. Kur’ân-ý kerim, ramazan ayýnda indi. Bakara sûresinin 185. âyetinde mealen;
(Kur’ân-ý kerim ramazan ayýnda indirildi) buyuruldu. Kadir gecesi de, bu aydadýr.
Ramazan-ý þerifte, vakit girince, iftarý erken yapmak, sahuru geç yapmak sünnettir. Resûlullah efendimiz bu iki sünneti yapmaya çok önem verirdi. Ýftarda acele etmek ve sahuru geciktirmek, belki insanýn aczini, yiyip içmeye ve dolayýsý ile her þeye muhtaç olduðunu göstermektedir. Ýbadet etmek de zaten bu demektir. Hurma ile iftar etmek sünnettir. Ýftar edince;
“Zehebez-zamâ vebtellet-il urûk ve sebet-el-ecr inþâallahü teâlâ” duasýný okumak, teravih namazý kýlmak ve hatim okumak mühim sünnettir. Bu ayda, her gece, Cehenneme girmesi gereken, binlerce Müslüman affolur. Bu ayda, Cennet kapýlarý açýlýr. Cehennem kapýlarý kapanýr. Þeytanlar, zincirlere baðlanýr. Rahmet kapýlarý açýlýr. Hadis-i þerifte;
(Ramazan ayý gelince, Cennet kapýlarý açýlýr. Cehennem kapýlarý kapanýr ve þeytanlar baðlanýr) buyuruldu.
Ramazan-ý þerif ayýnýn Kur’ân-ý kerim ile baðlýlýðý olduðu için, bu ay da, bütün hayýrlarý ve bereketleri kendinde toplamýþtýr. Bütün bir yýl içinde herhangi bir yoldan herhangi bir kimseye gelen bütün hayýrlar ve bereketler, bu çok kýymetli ayýn bereketleri denizinden bir damla gibidir.”
Ýbadetleri, âdet olarak, herkes yaptýðý için deðil, Allahü teâlânýn emri olduðu için ve þartlarýný gözeterek yapmalýdýr.
: Orucun ve Ramazan ayýnýn fazileti ( 330 )